Nghiên cứu, chọn lọc và nuôi thử nghiệm một số loài rắn thuộc giống rắn sọc (Elaphe) hiện có ở Việt Nam

28/12/2015

Hưởng ứng và có hành động thiết thực tham gia hoạt động bảo tồn và phát triển đa dạng sinh học vì mục tiêu phát triển bền vững, năm 2014, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Kim Long (xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc) đã triển khai, thực hiện đề tài: “Nghiên cứu, chọn lọc và nuôi thử nghiệm một số loài rắn thuộc giống rắn sọc (Elaphe) hiện có ở Việt Nam vào trang trại chăn nuôi tại xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc”.

Hiện nay, ở Việt Nam có 10 loài rắn thuộc giống rắn sọc (Elaphe), trong đó có 8 loài có phân bố ở Vĩnh Phúc, đây là những loài rắn không độc, có hình dạng và màu sắc rất đẹp nên có giá trị cao trên thị trường sinh vật cảnh.

Qua tìm hiểu, tiếp cận các thông tin liên quan đến vùng miền sinh thái, mức độ tăng trưởng, thức ăn, đặc điểm sinh sản, tập tính loài đối với loài rắn thuộc giống rắn sọc, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Kim Long đã tiến hành nuôi thử nghiệm chọn 10 loài, mỗi loài 10 cặp cá thể rắn trưởng thành (gồm cá thể đực và cái), có kích thước tương đối đồng đều, khỏe mạnh, da láng bóng, không bị dị tật. Mỗi loài được nuôi riêng trong một ô chuồng và khoảng không gian ngoài có kích thước phù hợp để tiện chăm sóc và theo dõi.

Tiêu chuẩn chung về giống: Là loại rắn đã trưởng thành, khỏe mạnh, nhanh nhẹn, thân rắn chắc. Tùy thuộc vào loài rắn thuộc giống rắn sọc mà có những lựa chọn khác nhau về màu da. Tuy nhiên, các loài rắn được lựa chọn nuôi thử nghiệm phải đạt yêu cầu về độ sáng của da, vảy rắn không bị trầy xước. Rắn phải đảm bảo chắc chắn sạch bệnh, trước khi nhập chuồng trại phải được tiến hành tẩy giun, khử mầm bệnh bằng cách cho rắn vào túi và ngâm trong nước khử trùng khoảng 30 phút và cho rắn uống thuốc tẩy giun.

Yêu cầu chuồng trại: Nền bằng đất mịn hoặc có thảm cỏ để tránh sây- xước mõm và da rắn. Có cống thoát nước khi mưa song không cho rắn thoát ra. Tường rào xây gạch cao 2,5m có gờ phía trên để tránh rắn không trườn lên được. Góc tường được làm nhẵn, không để góc vuông tránh rắn dựa vào đó leo lên. Có thể làm tường rào cao 1,2m, phía trên rào lưới sắt và nóc chuồng cũng lắp lưới sắt không cho rắn trườn ra ngoài. Chuồng nuôi rắn cần ít nhất 9m2 để thả 10 đôi rắn (Elaphe) mỗi loài, trong đó có bố trí các ngăn để rắn chui vào ngủ, phía bên ngoài bố trí sân chơi và tạo cảnh quan, cây cối để rắn cảm nhận như sống ngoài môi trường hoang dã.

Thành phần thức ăn: Chủ yếu là protein với hàm lượng cao, còn lại là lipit và chất thô khác. Trên cơ sở nghiên cứu của đề tài cần lựa chọn các loại thức ăn chung như: Chuột đồng, trứng (chim, gà, vịt), chim cút và ếch/nhái đồng. Rắn nói chung có tập tính ăn mồi động vì vậy khi cho ăn cần dùng que để đung đưa mồi nhử rắn. Nên cho rắn ăn theo thời gian biểu cố định, không cho ăn thức ăn ôi, thiu, đặc biệt không sử dụng hoóc môn tăng trưởng và kích thích. Trường hợp con mồi có kích thước lớn cần phải được cắt nhỏ (từ 2-3 cm), cần chú ý cắt nhỏ xương trong thức ăn để tránh rắn bị hóc. Trong thời gian rắn ăn cần chú ý không gây ồn ào tránh kích thích mạnh làm rắn bỏ ăn.

Rắn là động vật có khả năng nhịn ăn rất tốt, từ vài tháng (ngủ đông) đến lâu hơn. Khả năng nhịn ăn của rắn gắn liền với nhu cầu nước uống, nếu cung cấp nước uống đầy đủ, rắn có thể nhịn ăn lâu hơn. Khả năng nhịn ăn của rắn còn gắn liền với sự thay đổi nhiệt độ không khí, nếu nhiệt độ tăng lên thì khả năng nhịn ăn của rắn giảm đi rõ rệt.

Các loài rắn nói chung, trong quá trình sinh trưởng, phát triển đều phải trải qua một số lần lột xác, việc lột xác không diễn ra theo chu kỳ nhất định. Khi sắp lột xác, rắn thường bỏ ăn, da chuyển màu, nên cần đưa rắn vào hầm nuôi yên tĩnh, có độ ẩm cao. Sau khi lột xác cần cho rắn ăn đầy đủ dinh dưỡng. Trong mỗi chuồng nuôi nên để một máng đựng nước sạch cho rắn uống và tắm, đồng thời tăng độ ẩm khi gặp thời tiết khô hanh. Đối với các hầm nuôi rắn trong phòng cần bố trí 1-2 bóng đèn để thắp sáng và dùng sưởi ấm cho rắn khi trời rét đậm. Trong thời gian ngủ đông rắn không ăn, không nên mở chuồng kiểm tra, khi thời tiết nắng ấm, có thể mở cửa chuồng và dọn dẹp chuồng nuôi.

Trong quá trình nuôi thực nghiệp một số loài rắn thuộc giống rắn sọc (Elaphe), rắn có thể mắc một số bệnh như: bệnh thiếu 1 số vi chất, bệnh do trùng đơn bào, bệnh viêm miệng, bệnh do ký sinh trùng, bệnh do nấm... nên cần phải đề ra phương pháp điều trị cho rắn, để xử lý bệnh càng sớm càng tốt, nâng cao khả năng đề kháng bệnh của rắn.

Tổng hợp kết quả mô hình nuôi thử nghiệm rắn Elaphe cho thấy: Trong số 9 loài rắn được nuôi thử nghiệm (không có rắn sọc vàng), thì Rắn sọc gờ nuôi thử nghiệm không có sự tăng trưởng đáng kể về trọng lượng, trung bình 0,007 kg/tháng, tỷ lệ chết của lô rắn nghiên cứu là 33% (5/15 cá thể bị chết). Trọng lượng cơ thể của Rắn sọc dưa không tăng lên nhiều, trung bình 0,011 kg/tháng, tỷ lệ chết của lô rắn nghiên cứu chỉ là 10% (2/20 cá thể). Trọng lượng cơ thể của Rắn sọc đuôi cũng giữ ở mức độ ổn định, trung bình tăng 0,004 kg/tháng, tỷ lệ chết của lô rắn nghiên cứu chỉ là 15,4% (2/13 cá thể). Đối với các loại rắn khác nuôi thử nghiệm đều không đem lại kết quả như mong muốn. Theo kết quả nuôi thử nghiệm của 3 loài rắn: Rắn sọc gờ, Rắn sọc dưa và Rắn sọc đuôi, tuy mức độ tăng trọng lượng rắn không nhiều, nhưng có sự ổn định tương đối, tỷ lệ các thể rắn sống sót cao khoảng từ 70% trở lên và thức ăn để nuôi rắn rất thuận lợi trong điều kiện hiện nay.

Để bảo tồn và phát triển giống sắn sọc Elaphe tại tỉnh Vĩnh Phúc nhằm phát triển bền vững đa dạng sinh học, cần xây dựng và ban hành cơ chế chính sách để đầu tư, hỗ trợ cho các hộ dân gây nuôi đối với một số loài rắn thuộc giống rắn Elaphe có khả năng gây nuôi thành công cao. Quy hoạch tổng thể để gây nuôi, bảo tồn và phát triển cho các loài rắn thuộc giống rắn sọc Elaphe. Các trang trại, hộ gây nuôi rắn cần nghiên cứu, lựa chọn kỹ các loài rắn thuộc giống rắn sọc Elaphe. Tổ chức điều tra, xác minh nhằm có số liệu chi tiết, tổng số cá thể rắn thuộc giống rắn sọc Elaphe hiện đang phân bổ ở Tỉnh. Các cơ quan chức năng cần tuần tra, kiểm tra nhằm kịp thời phát hiện và ngăn chặn triệt để tình trạng khai thác bừa bãi các loài rắn thuộc giống rắn sọc Elaphe hoang dã. Cần có biện pháp tuyên truyền khuyến cáo rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng về các loài rắn thuộc giống rắn sọc Elaphe để người dân, đặc biệt là các trang trại, hộ dân tham gia gây nuôi được biết và lựa chọn phương thức, chủng loại gây nuôi phù hợp.

Thu Huyên

Các tin đã đưa ngày: