Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo trong các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

15/09/2015

Đổi mới sáng tạo (Innovation) là việc tạo ra, ứng dụng thành tựu giải pháp kĩ thuật, công nghệ, giải pháp quản lý để nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm hàng hóa. Đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp là quá trình doanh nghiệp phát triển các sản phẩm, dịch vụ, quy trình hay hệ thống quản lý mới để đáp ứng các yêu cầu do sự thay đổi của môi trường kinh doanh, công nghệ hay mô hình cạnh tranh.

Hoạt động đổi mới sáng tạo có một ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong điều kiện toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ (KH&CN). Mục đích của đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp là nhằm thúc đẩy tăng trưởng, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Đổi mới sáng tạo phụ thuộc rất lớn vào chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là tư duy chiến lược, tầm nhìn của lãnh đạo doanh nghiệp và việc phát triển văn hóa đổi mới sáng tạo.

Doanh nghiệp cần coi trọng đầu tư vào con người, coi đây là nhân tố chính để đổi mới sáng tạo.

Số liệu thống kê cho thấy, đến cuối năm 2014, Vĩnh Phúc có khoảng trên 6.000 doanh nghiệp dân doanh, trong đó với trên 90% là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong những năm qua cùng với đổi mới cơ chế quản lý và phát triển KH&CN, hoạt động đổi mới sáng tạo bước đầu đã được các doanh nghiệp quan tâm. Đặc biệt là một số doanh nghiệp FDI, hoạt động này đã được chủ sử dụng lao động quan tâm và động viên kịp thời. Đã có nhiều sáng kiến, giải pháp kĩ thuật mới được trao giải trong các hội thi sáng tạo kỹ thuật. Trong giai đoạn 2010-2014 có 237 giải pháp kỹ thuật đăng ký tham gia hội thi sáng tạo kĩ thuật, thì có khoảng 30% số giải pháp là do doanh nghiệp đăng kí. Ngoài ra, theo báo cáo của phòng kinh tế-hạ tầng các huyện, thành, thị, hàng năm có hàng trăm sáng kiến được áp dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, hoạt động đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp trên địa bàn Tỉnh vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế:

Hầu hết, các doanh nghiệp chưa quan tâm đến hoạt động đổi mới sáng tạo, hoạt động này mới chỉ được phát huy ở một số doanh nghiệp FDI. Phong trào phát huy sáng kiến cải tiến kĩ thuật, nâng cao năng suất, chất lượng chưa được phát triển rộng rãi. Số sáng kiến, giải pháp công nghệ, giải pháp quản lý còn quá ít so với số lượng doanh nghiệp trên địa bàn Tỉnh, chưa có nhiều đổi mới sáng tạo có giá trị, để nâng cao thương hiệu và hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh cho doanh nghiệp, cũng như được thương mại hóa trên thị trường KH&CN.

Xin dẫn ra một số nguyên nhân sau:

- Tỉnh chưa có cơ chế chính sách cụ thể đồng bộ để hỗ trợ, khuyến khích thúc đẩy hoạt động này;

- Trình độ công nghệ của các doanh nghiệp nói chung và của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn lạc hậu. Chưa có nhiều doanh nghiệp ban hành chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Hơn nữa, đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp hiện nay chủ yếu mang tính cải tiến, rất ít doanh nghiệp phát triển sản phẩm dịch vụ hoàn toàn mới đối với thị trường. Đa phần doanh nghiệp chưa có bộ phận nghiên cứu phát triển (R&D), ngoài một số doanh nghiệp FDI. Nhiều doanh nghiệp còn tư tưởng sản xuất kinh doanh kiểu “ăn sổi”, “lướt sóng”.

- Đầu tư cho hoạt động này còn rất nhiều hạn chế, nhiều đơn vị chưa có bộ phận chuyên trách về đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới sáng tạo, ngân sách dành cho đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chưa cao, sự hợp tác với các đơn vị nghiên cứu và các trường đại học chưa tốt. Theo quy định tại Nghị định 95/2014/NĐ-CP, hàng năm doanh nghiệp phải báo cáo tình hình trích lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN của doanh nghiệp, nhưng cho đến nay chưa có doanh nghiệp nào có báo cáo về việc này, điều này một phần khẳng định doanh nghiệp chưa quan tâm đến đầu tư chiều sâu, mặt khác có thể có những doanh nghiệp chưa nắm được quy định, thủ tục trích lập và sử dụng quỹ.

Năm 2015, được dự báo là năm có nhiều thuận lợi cho phát triển kinh tế Vĩnh Phúc, được đánh dấu bởi đà phục hồi kinh tế của tỉnh trong năm 2014 và quyết tâm chính trị của cả hệ thống chính trị cho việc hoàn thành kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2011-2015. Bên cạnh đó, năm 2015 cũng có nhiều bộ luật tạo môi trường thông thoáng cho đầu tư và kinh doanh của doanh nghiệp có hiệu lực như Luật Đầu tư công, Luật Doanh nghiệp sửa đổi, Luật Đầu tư sửa đổi,…

Tuy vậy, năm 2015 và các năm tiếp theo, dự báo có những thách thức, đó là vào cuối năm 2015, cộng đồng kinh tế ASEAN được thành lập khi đó công nghệ, nhân lực chất lượng cao được di chuyển tự do giữa các nước thành viên, tạo ra sự cạnh tranh gay gắt hơn, đòi hỏi phải có những giải pháp để tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức cho quá trình phát triển. Trong đó hoạt động sáng tạo đổi mới là giải pháp có tác dụng cả trước mắt và lâu dài cho phát triển bền vững của doanh nghiệp, cần được cơ quan quản lý nhà nước của tỉnh và doanh nghiệp quan tâm đẩy mạnh trong thời gian tới.

Xin kiến nghị và đề xuất một số giải pháp:

Thứ nhất, đối với cơ quan nhà nước:

- Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thành lập và sử dụng quỹ phát triển KH&CN của doanh nghiệp;

- Có cơ chế, chính sách đồng bộ, cụ thể nhằm nuôi dưỡng và khuyến khích phát huy hoạt động đổi mới sáng tạo. Kịp thời tôn vinh kết quả hoạt động đổi mới sáng tạo có giá trị;

- Tạo điều kiện để doanh nghiệp được tiếp cận với nguồn vốn từ quỹ phát triển KH&CN của tỉnh;

- Từng bước tạo lập thị trường KH&CN để trao đổi các sản phẩm của KH&CN.

Thứ hai, đối với doanh nghiệp:

- Quan tâm đến hoạt động đổi mới sáng tạo, coi đây là động lực để nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển bền vững cho doanh nghiệp.

- Ban hành chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Tăng cường đầu tư cho hoạt động đổi mới sáng tạo, tranh thủ các nguồn lực trong và ngoài doanh nghiệp cho hoạt động đổi mới sáng tạo. Tăng cường đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đổi mới sáng tạo./.

Th.S Trần Nguyên Lý - Trưởng phòng Quản lý KHCNCS

Các tin đã đưa ngày: