Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp xây dựng Vĩnh Phúc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương

06:51 12/11/2021

Thực hiện Quy hoạch chung xây dựng đô thị Vĩnh Phúc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tưởng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1883/QĐ-TTg ngày 26/10/2011 và triển khai Nghị quyết số 03-NQ/TU ngày 03/12/2012 của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh về xây dựng, phát triển và quản lý đô thị Vĩnh Phúc đến năm 2020, định hướng đến năm 2030. Năm 2013, UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã ban hành Chương trình tổng thể xây dựng và phát triển đô thị tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 108/QĐ-UBND ngày 15/01/2013.

Hiện nay theo điều tra khảo sát các Chương trình đã thực hiện, đánh giá các tiêu chí đô thị Vĩnh Phúc, kết quả tỷ lệ đạt các tiêu chí theo Nghị quyết 2010/2016/UBTVQH13 ngày 25/5/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về Phân loại đô thị và Nghị quyết số 1211/2016/UBTVQH13 ngày 25/5/2016 Ủy ban thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn đơn vị hành chính và phân loại đơn vị hành chính còn thấp, do vậy rất cần rà soát đánh giá chính xác và có định hướng đưa ra các giải pháp cho phù hợp và sát với thực tế để thực hiện đưa Vĩnh Phúc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Xuất phát từ thực tế trên, từ năm 2019, Nhóm nghiên cứu - Sở Xây dựng tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp xây dựng Vĩnh Phúc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương”.

Căn cứ theo Điều 4, Nghị quyết số 1211/2016/UBTVQH13 quy định về tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương bao gồm: Quy mô dân số từ 1.500.000 người trở lên. Diện tích tự nhiên từ 1.500km2 trở lên, số đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc có từ 11 đơn vị trở lên. Tỷ lệ số quận trên tổng số đơn vị hành chính cấp huyện từ 60% trở lên. Đã được công nhận là đô thị loại đặc biệt hoặc loại I; hoặc khu vực dự kiến thành lập thành phố trực thuộc trung ương đã được phân loại đạt tiêu chí của đô thị loại đặc biệt hoặc loại I. Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế xã hội đạt theo quy định.

Qua phân tích đánh giá, đối với đô thị Vĩnh Phúc được thành lập trên cơ sở diện tích tự nhiên toàn tỉnh Vĩnh Phúc thì tỷ lệ số quận phải đạt 60% trên tổng số đơn vị hành chính hiện có, tương đương 6/9 đơn vị hành chính phải đạt cấp quận.

Đánh giá tiêu chuẩn về dân số từ 1.500.000 người trở lên: theo kết quả điều tra dân số và nhà ở năm 2019, dân số tỉnh Vĩnh Phúc là 1.151.154 người. Tại thời điểm tách tỉnh năm 1997, dân số tỉnh Vĩnh Phúc là 1.066.552 người, sau 22 năm dân số tăng thêm 84.602 người. Tỉ lệ tăng dân số bình quân  hàng năm của Vĩnh Phúc (theo kết quả điều tra dân số năm 2019) là 1,41%, do vậy dự kiến đến năm 2037 thì dân số tỉnh Vĩnh Phúc mới đạt khoảng 1.501.994 người.

Đánh giá tiêu chuẩn đơn vị hành chính trực thuộc (thành lập quận 6/9 đơn vị hành chính cấp huyện), đạt 60% trở lên tỷ lệ số quận trên tổng số đơn vị hành chính cấp huyện (0,6 x 9 đơn vị hành chính =5,4 tương ứng 6 đơn vị hành chính đạt tiêu chuẩn cấp quận). Như vậy cần có 06 huyện, thành phố trở thành quận.

Tại đồ án quy hoạch chung xây dựng đô thị Vĩnh Phúc đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1883/QĐ-TTg ngày 26/10/2011 với phạm vi nghiên cứu gồm 07 đơn vị hành chính cấp huyện gồm (thành phố Vĩnh Yên, thành phố Phúc Yên, huyện Bình Xuyên, huyện Yên Lạc, huyện Vĩnh Tường, huyện Tam Dương và huyện Tam Đảo) với tổng diện tích tự nhiên khoảng 318,6km2 thì chỉ có duy nhất thành phố Vĩnh Yên nằm toàn bộ trong phạm vi quy hoạch, 06 đơn vị hành chính cấp huyện còn lại chỉ lấy một phần diện tích, còn lại nằm ngoài phạm vi quy hoạch chung đô thị Vĩnh Phúc.

Đánh giá tiêu chuẩn đô thị loại I cho phạm vi 318 km2 theo Quy hoạch chung đô thị Vĩnh Phúc được duyệt: trong phạm vi này có thể đạt các tiêu chí của đô thị loại I ở giai đọan 2026-2030, tuy nhiên chỉ với phạm vi này thì tỉnh Vĩnh Phúc không đảm bảo số lượng quận.

Đánh giá tiêu chuẩn loại I cho phạm vi danh giới bao gồm toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Vĩnh Phúc: hiện nay chưa đủ cơ sở do chưa có quy hoạch chung xây dựng đô thị cho phạm vi toàn bộ diện tích tự nhiên của tỉnh Vĩnh Phúc. Thẩm quyền thẩm định đồ án quy hoạch là của Bộ xây dựng, thẩm quyền phê duyệt là Thủ tướng Chính phủ. Mặt khác, để có cơ sở lập quy hoạch chung xây dựng đô thị Vĩnh Phúc thì phải được Thủ tướng chính phủ đồng ý chủ trương. Do vậy, không thể chủ động về thời gian hoàn thành đồ án quy hoạch.

Đánh giá cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế xã hội toàn tỉnh Vĩnh Phúc hiện các chỉ tiêu: cân đối thu chi ngân sách, mức tăng trưởng kinh tế trung bình 03 năm gần nhất, tỷ lệ hộ nghèo, tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ trong cơ cấu kinh tế đều đạt so với bình quân của cả nước; còn 02 tiêu chí thu nhập bình quân đầu người và tỷ lệ lao động phi nông nghiệp nội thành, nội thị, thị trấn, quận và phương đều chưa đạt.

Nhằm xây dựng Vĩnh Phúc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Nhóm nghiên cứu đưa ra một số giải pháp sau:

Giải pháp quy hoạch: triển khai lập quy hoạch chung đô thị loại I toàn tỉnh trên cơ sở quy hoạch tổng thể đô thị quốc gia, quy hoạch tỉnh để làm đề án xây dựng chính quyền đô thị tỉnh Vĩnh Phúc thành thành phố trực thuộc Trung ương khi đáp ứng điều kiện về dân số và chương trình phát triển đô thị đạt tiêu chuẩn đô thị loại I.

Giải pháp đẩy nhanh đô thị hóa và phát triển đô thị: Tiếp tục tạo môi trường pháp lý, cơ chế, chính sách thuận lợi để thực hiện chủ trương khai thác, phát huy lợi thế, tiềm năng và các nguồn lực xã hội của tỉnh; Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, trọng tâm là cơ cấu lại đầu tư công; Phát huy vai trò quyết định của nội lực, đồng thời thu hút, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực bên ngoài để đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu; Phát triển mạnh các lĩnh vực dịch vụ có tiềm năng; Xây dựng các thương hiệu mạnh cho hàng hóa của tỉnh; Tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức sản xuất nông lâm nghiệp thủy sản; Khuyến khích các thành phần kinh tế; Xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; Tăng cường chỉ đạo thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước về đất đai; Đẩy mạnh phát triển, ứng dụng khoa học và công nghệ để khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo thực sự là động lực quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; Đẩy mạnh công tác truyền thông nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường; Kiểm soát chặt chẽ các nguồn gây ô nhiễm; …

Để phát huy hiệu quả của đề tài, khi áp dụng kết quả vào thực tế cần có sự đồng ý của Thủ tướng Chính phủ và được sự thông qua của Bộ chính trị và cần sự tham gia của chính quyền các cấp, các sở, ban ngành liên quan. Nội dung kết quả nghiên cứu có thể áp dụng như một tài liệu cho cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành trong công tác tham mưu với UBND tỉnh đề xuất giải pháp đưa Vĩnh Phúc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

BT. Thu Huyên