Bảo tồn và gìn giữ chiếu chèo Khai Quang

11/10/2018

Từ bao đời nay, hát chèo đã trở thành một loại hình sinh hoạt văn hóa nghệ thuật quen thuộc của người dân Việt Nam, nuôi dưỡng đời sống tinh thần dân tộc bởi chất trữ tình, đằm thắm, sâu sắc.

Vĩnh Phúc được coi là một trong những cái nôi nghệ thuật hát chèo, hiện trên địa bàn tỉnh có gần 20 câu lạc bộ chèo hoạt động sôi nổi, trong đó có nhiều câu lạc bộ ở phường Khai Quang, thành phố Vĩnh Yên. 

Có lẽ các cụ cao niên ở đây cũng không nhớ rõ tiếng hát chèo Khai Quang có từ bao giờ, chỉ biết rằng, làng Vinh Thịnh, phường Khai Quang bây giờ ngày xưa gọi là làng Hoa, có chùa Yên Hoa Tự. Đây là nơi ghi dấu sự xuất hiện của chiếu chèo. Những người yêu tiếng hát chèo đã tập hợp thành gánh chèo và thường xuyên đi biểu diễn ở các nơi. Tiếp nối thế hệ cha ông, thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, việc gìn giữ tiếng hát chèo, duy trì chiếu chèo và truyền dạy cho thế hệ sau do các cụ Đào Hoa Nở, Nguyễn Xuân Chiêm, cụ Chùm May đảm nhiệm.

Nói về tiếng hát chèo quê mình, cụ Trần Thị Bé, 80 tuổi, người đã từng tham gia chiếu chèo lưu diễn phục vụ nhân dân cho biết: “Từ bé tôi đã học được nghệ thuật hát chèo từ cha mẹ mình. Tôi đã tham gia gánh chèo và lưu diễn nhiều nơi, ngày đó chủ yếu diễn các tích trò…Nhiều lúc nghĩ vốn hát chèo quý như thế mà mình để mai một đi thì tiếc lắm, nên đến giờ tôi vẫn truyền dạy cho con cháu vài ba lời chèo cổ.”

Ngoài 80 tuổi, cụ Nguyễn Thị Chương đã có 70 năm hát chèo. Giọng không còn trong, khỏe như xưa, cụ vẫn say sưa với những làn điệu chèo da diết. Cụ nhớ lại: “Không hiểu sao ngày ấy tôi lại mê tiếng trống, điệu chèo đến vậy. Không được học hát chèo bài bản, chúng tôi nghe lỏm, học lỏm các cụ hát rồi trong những lúc đi chăn trâu, chăn bò, lại tập diễn, tập hát với nhau…”. Sau này, cụ Chương đã trở thành diễn viên chèo, đảm nhận nhiều vai diễn chính trong vở Thị Mầu lên chùa, Cánh chim huyền ngọc…

Trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, hát chèo ở Khai Quang đã có những lúc gần như thất truyền, mai một; số người tham gia hát chèo chỉ đếm trên đầu ngón tay, mà hầu hết là những cụ cao niên, người trẻ hầu như không biết đến. Đến nay, sau thời gian mai một, những người dân Khai Quang yêu tiếng hát chèo đã khôi phục lại và giữ gìn tiếng hát chèo quê mình. Nhiều câu lạc bộ hát chèo ở các tổ dân phố: Vinh Thịnh Tây, Mậu Tông, Đôn Hậu…được thành lập, thu hút đông đảo người yêu hát chèo, để tiếng hát, điệu múa chèo lại vang lên trong những dịp hội làng, hội xuân. Đây cũng là nền tảng để các cụ cao niên ở Khai Quang hồi sinh vốn chèo cổ và truyền lại cho thế hệ sau. Mỗi lần tiếng hát chèo vang lên là mỗi lần các cụ thấy ấm lòng vì đã gìn giữ được vốn cổ không bị mai một.

Với tình yêu tiếng hát chèo, tuy còn ít tuổi nhưng chị Trần Thị Nga đã là thành viên của Đội chèo làng Vinh Thịnh. Đội chèo nơi chị tham gia đã từng đạt huy chương bạc tiếng hát chèo không chuyên của tỉnh năm 2001. Chị Nga chia sẻ: “Vì đam mê tiếng hát chèo, bản thân tôi đã tự học thuộc rất nhiều làn điệu chèo cả cổ và mới. Lắng nghe những làn điệu chèo quen thuộc, tôi cảm thấy rộn ràng, tâm hồn bay bổng. Chỉ hy vọng thế hệ trẻ chúng tôi sẽ giữ gìn giữ được tiếng hát chèo quê mình…”

Dẫu còn đó những khó khăn như việc giữ gìn và phát triển tiếng hát chèo hiện chủ yếu dựa vào các câu lạc bộ ở địa phương và tình yêu say tiếng hát chèo của nhân dân, nhưng tin rằng với sự quan tâm của các cấp, các  ngành, sự nhiệt huyết của các nghệ nhân, cùng tình yêu say hát chèo của tuổi trẻ, hát chèo ở Khai Quang sẽ được bảo tồn và phát triển, giúp cho những làn điệu chèo mang tâm hồn Việt còn ngân vang mãi trên các miền quê. Việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật chèo truyền thống không chỉ lưu giữ giá trị quý giá mà còn góp phần đưa phong trào văn hóa, văn nghệ của địa phương ngày càng phát triển, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân.

Theo: Thu Hà (vinhphuc.gov.vn)

Các tin đã đưa ngày: