Vĩnh Phúc đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ nhằm phát triển lực lượng sản xuất trong nông nghiệp, nông thôn

29/09/2021

Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, Vĩnh Phúc có nhiều lợi thế về giao thông, là cầu nối giữa các tỉnh Tây Bắc với đồng bằng châu thổ sông Hồng.

Thực hiện đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng phát triển bền vững, trong những năm qua, việc triển khai phát triển nông nghiệp, nông thôn tại tỉnh Vĩnh Phúc đã mang lại hiệu quả tích cực, thể hiện được vai trò của khoa học và công nghệ (KH&CN) trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Vì vậy để nông nghiệp, nông thôn phát triển ngày càng cao, đáp ứng những yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn đang đặt ra, góp phần quan trọng vào quá trình xây dựng nông thôn mới. Tỉnh Vĩnh Phúc đã tập trung chỉ đạo, ưu tiên nguồn lực, thực hiện đổi mới sáng tạo, “khoa học công nghệ phải đi trước một bước” mở đường nhằm tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển nông nghiệp, nông thôn, gắn với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Lực lượng sản xuất là sự thống nhất hữu cơ giữa người lao động với tư liệu sản xuất, trước hết là công cụ lao động. Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng đã khẳng định khoa học công nghệ được xác định là động lực quan trọng nhất để phát triển lực lượng sản xuất, là một trong những yếu tố đóng vai trò quan trọng, then chốt trong phát triển lực lượng sản xuất, phân bố lại lực lượng lao động.

Ngày nay, với sự phát triển nhanh và mạnh của KH&CN cho thấy mối quan hệ gắn bó ngày càng mật thiết giữa khoa học và công nghệ với sản xuất. Trước đây, sản xuất chưa thực sự gắn kết với khoa học và chưa được hiện đại hóa thì ngày nay khoa học và công nghệ ngày càng hiện đại và là yếu tố không thể thiếu trong sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Các thành tựu KH&CN ngày càng xâm nhập sâu vào quá trình sản xuất và trở thành lực lượng trực tiếp sản xuất; thời gian ứng dụng thành tựu KH&CN với sản xuất đang ngày càng rõ nét và trở thành xu thế tất yếu. KH&CN tác động mạnh mẽ đến công cụ lao động, đối tượng lao động đã tạo ra bước nhảy vọt của các yếu tố trong tư liệu sản xuất. Sự phát triển mạnh mẽ của KH&CN đã hình thành xu hướng vận động chung của lực lượng sản xuất hiện đại là không ngừng thay thế dần các trang thiết bị kỹ thuật, các quy trình, hệ thống công nghệ cho năng suất thấp, tiêu hao nhiều nguyên, nhiên vật liệu, thải bỏ các chất gây ô nhiễm môi trường… bằng những thiết bị, hệ thống công nghệ cao mang nhiều hàm lượng tri thức đồng thời cho năng suất chất lượng cao. Trong các yếu tố cấu thành và quyết định sự phát triển của lực lượng sản xuất thì công cụ lao động giữ vị trí rất quan trọng, nó là cái quyết định năng suất lao động, biểu hiện khả năng chinh phục và làm chủ tự nhiên của con người.

Mặt khác, KH&CN không chỉ tác động mạnh mẽ đối với sự phát triển tư liệu sản xuất, mà còn có những tác động tới người lao động - yếu tố hàng đầu của lực lượng sản xuất. Hoạt động của tư liệu sản xuất phụ thuộc vào hai tiêu chí của người lao động là thể lực và trí lực, song con người cũng phải phụ thuộc vào tư liệu sản xuất hiện có, phụ thuộc vào việc họ sử dụng tư liệu sản xuất nào. Trước đây, người lao động chỉ có kỹ năng, kinh nghiệm, thói quen, thể lực,… thì ngày nay dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, người lao động cần phải có tri thức, hiểu biết,… để tham gia vào quá trình sản xuất. Người lao động không còn là nhân tố thao tác trực tiếp trong hệ thống sản xuất mà chủ yếu vận dụng tri thức khoa học để điều khiển quá trình sản xuất.

Tại Vĩnh Phúc, xác định việc nghiên cứu, triển khai và ứng dụng KH&CN có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh, những năm qua, Sở Khoa học và Công nghệ Vĩnh Phúc đã tích cực tham mưu UBND tỉnh đặt hàng thực hiện nhiều đề tài nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ, trong đó nhiều đề tài phát huy hiệu quả đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân. Thông qua hoạt động tư vấn, Hội đồng KH&CN tỉnh đã có đóng góp tích cực đổi mới cơ chế quản lý, giám sát và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ KH&CN cấp Bộ, cấp Tỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu của Luật KH&CN và thực tiễn đề ra. Đặt hàng Bộ KH&CN phê duyệt 11 dự án thuộc Chương trình hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội nông thôn, miền núi, vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2016-2025 thực hiện trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, tập trung vào các đối tượng như: chăn nuôi gia súc (bò, lợn) theo quy mô công nghiệp; phát triển nghề nuôi ong trở thành đặc sản của tỉnh; đặc biệt khai thác lợi thế của tỉnh phát triển các vùng dược liệu, cây thuốc phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Trong đó, nhiều dự án đã khai thác được lợi thế của tỉnh Vĩnh Phúc, có khả năng nhân rộng. Điển hình như “Dự án ứng dụng KH&CN phát triển nghề nuôi ong mật và chế biến các sản phẩm ngành ong theo hướng sản xuất hàng hóa” do Công ty cổ phần Ong Tam Đảo chủ trì thực hiện. Đến nay, công ty đã xây dựng được vùng nguyên liệu quy mô và chất lượng, bảo đảm nguồn nguyên liệu đầu vào cho các sản phẩm. Lãnh đạo Công ty cổ phần Ong Tam Đảo cho rằng, việc hợp tác với các nông hộ trong quá trình thực hiện từ khâu chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ ong giống, vật tư đến bao tiêu đầu ra đã tạo nên quy trình chăn nuôi khép kín. Mối liên kết, ràng buộc chặt chẽ giữa cơ sở nuôi ong và cơ sở chế biến, kinh doanh góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, tạo chuỗi sản xuất hàng hóa ổn định. Dự án đã xây dựng được các mô hình: Nuôi ong chuyên khai thác mật; nuôi ong chuyên khai thác sữa ong chúa; sơ chế, bảo quản mật ong; chế biến mật ong. Riêng mô hình nuôi ong chuyên khai thác mật đã phát triển được 1.883 đàn ong giống mới cho năng suất cao. Hay dự án “Ứng dụng KH&CN nâng cao chất lượng đàn bò và chế biến thức ăn thô trong chăn nuôi bò thịt” tại huyện Sông Lô nhằm nâng cao chất lượng đàn bò thịt tại địa phương bằng phương pháp lai tạo và xây dựng mô hình chế biến thức ăn thô cho bò. Đến nay, dự án đã xây dựng được các quy trình kỹ thuật về thụ tinh nhân tạo, chăn nuôi bò thịt, trồng và chế biến thức ăn cho bò. Dự án “Sản xuất lúa gạo an toàn theo chuỗi giá trị liên kết đã xây dựng được quy trình kỹ thuật sản xuất giống lúa nguyên chủng, xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ sản xuất lúa Sơn Lâm, ĐS1”, ...

Những thành tựu của KH&CN nói chung và của tỉnh Vĩnh Phúc nói riêng, đã góp phần đáng kể trong việc phát triển tư liệu sản xuất, trước hết là cải biến những công cụ lao động trong lĩnh vực nông nghiệp. Sự xâm nhập, chuyển giao về KH&CN đã tạo nên sự thay đổi và phát triển mạnh mẽ ở khu vực nông thôn. Những công cụ lao động giản đơn mang tính chất tiểu thủ công nghiệp đã được thay thế bằng những dây chuyền máy móc thiết bị tối tân, hiện đại. Sức lao động của con người được giải phóng, lao động chân tay dần được thay thế bởi lao động trí óc, lao động giản đơn dần được thay thế bằng sự chuyên môn hóa ngày càng cao. Những sự thay đổi lớn lao của công cụ sản xuất đã làm cho năng suất lao động tăng, khối lượng sản phẩm làm ra ngày càng nhiều và có chất lượng cao. 

Để thực hiện mục tiêu “Phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, sản xuất sạch, công nghệ cao, hàng hóa lớn trên cơ sở tiềm năng, lợi thế của từng vùng”,  Vĩnh Phúc đã tập trung  ban hành nhiều cơ chế, chính sách và ưu tiên đổi mới tổ chức sản xuất nông nghiệp, ứng dụng khoa học công nghệ cao vào quá trình sản xuất, bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nhằm thúc đẩy phát triển các sản phẩm nông nghiệp hàng hóa chủ lực của tỉnh, một số sản phẩm (như cây ăn quả, chăn nuôi, thuỷ sản,...) phát triển nhanh cả về quy mô, năng suất, chất lượng, góp phần quan trọng nâng cao chất lượng và giữ được ổn định tăng trưởng nông nghiệp, đời sống người nông dân từng bước được cải thiện và nâng cao. Khoa học công nghệ được áp dụng rộng rãi hơn, đóng góp ngày càng cao trong giá trị gia tăng sản xuất nông nghiệp. Chuyển giao, ứng dụng thành công nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới vào sản xuất, bảo quản, chế biến, góp phần tăng năng suất, chất lượng, thay đổi tập quán canh tác và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Tuy nhiên, việc ứng dụng KH&CN vào sản xuất còn chậm, nhất là phát triển công nghệ cao; năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh nhiều sản phẩm hàng hóa chủ lực mặc dù đã được cải thiện, nhưng vẫn còn thấp; các sản phẩm có lợi thế quy mô hàng hóa còn nhỏ.

Để nông nghiệp, nông thôn Vĩnh Phúc phát triển ngày càng cao, tỉnh cần tập trung chỉ đạo, ưu tiên nguồn lực, thực hiện đổi mới sáng tạo, “khoa học công nghệ phải đi trước một bước” để tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển nông nghiệp, nông thôn, gắn với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Đặc biệt là trong công tác giống, quy trình sản xuất, cơ giới hóa và tự động hóa, công nghệ sinh học, công nghiệp bảo quản, chế biến tinh sâu, nhằm cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch, nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh và giá trị gia tăng các sản phẩm nông sản của tỉnh trên thị trường.

Tích cực ứng dụng thành tựu KH&CN hiện đại nhằm đổi mới quy trình từ quản lý đến sản xuất, chế biến, tiêu thụ và trang bị các máy móc, hệ thống thiết bị đồng bộ, hiện đại để tạo ra những sản phẩm đa dạng về chủng loại, mẫu mã, kiểu dáng và giá thành thấp nằm tạo ra các sản phẩm nông nghiệp đảm bảo yêu cầu về vệ sinh, an toàn thực phẩm và có sức cạnh tranh trên thị trường... Việc ứng dụng những thành tựu KH&CN vào trong nông nghiệp, nông thôn sẽ tạo động lực quan trọng để người lao động tích cực tìm tòi, sáng kiến cải tiến kỹ thuật, ứng dụng vào sản xuất, nâng cao năng suất cây trồng, vật nuôi. Khi ý thức được vai trò của KH&CN người lao động nông thôn sẽ tìm cách thay đổi tập quán sản xuất, cách thức làm việc cho phù hợp. 

Thu Huyên

 

Các tin đã đưa ngày: