Nghiên cứu, đánh giá tiềm năng, lợi thế, điều kiện đặc thù và đề xuất các giải pháp khoa học và công nghệ phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

15/09/2021

Vĩnh Phúc là tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông Hồng, có nhiều tiềm năng, lợi thế và điều kiện đặc thù trong phát triển ngành nông nghiệp. Tỉnh coi, khai thác các tiềm năng, lợi thế và điều kiện đặc thù trong phát triển ngành nông nghiệp là một trong những nội dung quan trọng để lựa chọn các sản phẩm nông nghiệp chủ lực - sản phẩm nông nghiệp mũi nhọn có vai trò then chốt, quyết định đối với mục tiêu thực hiện thành công quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp của tỉnh. Đồng thời, đây là các sản phẩm nông nghiệp có lợi thế, có khả năng cạnh tranh cao cần tập trung nguồn lực đầu tư, dồn lực phát triển.

Xuất phát từ thực tiễn đó, từ năm 2019, Viện Nghiên cứu và phát triển Vùng (Bộ KH&CN) xây dựng triển khai nhiệm vụ: “Nghiên cứu, đánh giá tiềm năng, lợi thế, điều kiện đặc thù và đề xuất các giải pháp khoa học và công nghệ (KH&CN) phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc”.  

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, nhóm nghiên cứu - Viện Viện Nghiên cứu và phát triển Vùng đã đánh giá được các tiềm năng, lợi thế, điều kiện đặc thù của tỉnh Vĩnh Phúc trong phát triển ngành nông nghiệp theo 03 vùng sinh thái: vùng đồng bằng phát triển nông nghiệp theo hướng thâm canh, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chăn nuôi bò sữa; vùng gò đồi phát triển các loại cây ăn quả, cây rau, màu ứng dụng công nghệ cao, phát triển nông nghiệp gắn với du lịch, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng; vùng núi thấp và trung bình phát triển kinh tế rừng, phát triển nông nghiệp gắn với du lịch - du lịch tâm linh, du lịch sinh thái, phát triển thủy sản nước lạnh như cá tầm, cá hồi,…

Chỉ ra các tiềm năng, lợi thế và điều kiện đặc thù trong phát triển ngành nông nghiệp cho từng huyện/thành phố của tỉnh: Huyện Vĩnh Tường có lợi thế về cơ sở hạ tầng sản xuất, ương dưỡng cá giống; về liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm sữa bò của 02 công ty sữa: Vinamilk và Cô gái Hà Lan; Huyện Yên Lạc có lợi thế về sự tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm Chuối tiêu hồng của Công ty cổ phần Hoa quả và lương thực Việt Nam; Huyện Bình Xuyên, huyện Tam Dương, Thành phố Phúc Yên có lợi thế về thị trường - thị trường tiêu thụ sản phẩm với sự phát triển của các khu/cụm công nghiệp trên địa bàn. Ngoài ra, thành phố Phúc Yên còn có lợi thế về phát triển các sản phẩm nông nghiệp gắn với du lịch - du lịch sinh thái - du lịch cộng đồng với sự phát triển của khu du lịch Đại Lải,…; Thành phố Vĩnh Yên có lợi thế phát triển nông nghiệp - nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phục vụ cho thị trường nôi tại và theo định hướng phát triển của thành phố; Huyện Sông Lô, huyện Tam Đảo thì có tiềm năng, lợi thế và điều kiện đặc thù về phát triển thủy sản nước lạnh - cá nước lạnh: cá tầm, cá hồi, … Ngoài ra, huyện Tam Đảo có lợi thế phát triển các sản phẩm nông nghiệp gắn với du lịch - du lịch sinh thái, du lịch tâm linh; huyện Sông Lô có lợi thế là huyện mới được thành lập - nên sẽ nhận được nhiều chính sách, ưu đãi hỗ trợ phát triển từ tỉnh, …; Huyện Lập Thạch có lợi thế về sự tham gia của doanh nghiệp trong liên kết sản xuất, tiêu thụ, chế biến sản phẩm Thanh Long ruột đỏ.

Đồng thời, chỉ ra được các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, sản phẩm nông nghiệp có lợi thế cho từng huyện/thành phố thuộc tỉnh trong những năm tiếp theo: Huyện Lập Thạch sẽ có 05 sản phẩm chủ lực trong lĩnh vực trồng trọt; 03 sản phẩm chủ lực trong lĩnh vực chăn nuôi, 01 nhóm sản phẩm chủ lực trong lĩnh vực thủy sản và 02 sản phẩm chủ lực trong lĩnh vực lâm nghiệp; Huyện Tam Đảo sẽ có 04 sản phẩm chủ lực trong lĩnh vực trồng trọt; 03 sản phẩm trong lĩnh vực chăn nuôi; 02 nhóm sản phẩm trong lĩnh vực thủy sản và 04 sản phẩm trong lĩnh vực lâm nghiệp; Huyện Sông Lô sẽ có 05 sản phẩm trong lĩnh vực trồng trọt; 04 sản phẩm trong lĩnh vực chăn nuôi; 01 nhóm sản phẩm trong lĩnh vực thủy sản và 02 sản phẩm trong lĩnh vực lâm nghiệp; Huyện Tam Dương có 04 nhóm sản phẩm nông nghiệp chủ lực trong lĩnh vực trồng trọt; 03 sản phẩm trong lĩnh vực chăn nuôi và 01 nhóm sản phẩm trong lĩnh vực thủy sản; Huyện Bình Xuyên có 03 sản phẩm nông nghiệp chủ lực trong lĩnh vực trồng trọt; 04 sản phẩm trong lĩnh vực chăn nuôi và 01 nhóm sản phẩm trong lĩnh vực thủy sản; Thành phố Phúc Yên có 03 nhóm sản phẩm nông nghiệp chủ lực trong lĩnh vực trồng trọt; 03 sản phẩm trong lĩnh vực chăn nuôi, 01 nhóm sản phẩm trong lĩnh vực thủy sản và 01 nhóm sản phẩm trong lĩnh vực lâm nghiệp; Thành phố Vĩnh Yên có 02 nhóm sản phẩm nông nghiệp chủ lực trong lĩnh vực trồng trọt; 01 nhóm sản phẩm trong lĩnh vực chăn nuôi; Huyện Vĩnh Tường có 03 nhóm sản phẩm nông nghiệp chủ lực trong lĩnh vực trồng trọt; 04 sản phẩm trong lĩnh vực chăn nuôi và 01 nhóm sản phẩm trong lĩnh vực thủy sản; Huyện Yên Lạc có 03 nhóm sản phẩm nông nghiệp chủ lực trong lĩnh vực trồng trọt; 02 nhóm sản phẩm trong lĩnh vực chăn nuôi và 01 nhóm sản phẩm trong lĩnh vực thủy sản.

Bên cạnh đó, Nhiệm vụ còn đề xuất được 18 nhóm giải pháp cho 04 lĩnh vực phát triển ngành nông nghiệp cho các huyện/thành phố của tỉnh và đưa ra được 09 chương trình, dự án KH&CN ưu tiên trong các lĩnh vực của ngành nông nghiệp tại các huyện/thành phố trong đó có: 08 chương trình, dự án KH&CN ưu tiên trong lĩnh vực Trồng trọt; 02 chương trình, dự án KH&CN ưu tiên trong lĩnh vực Chăn nuôi; 02 chương trình, dự án KH&CN ưu tiên trong lĩnh vực Lâm nghiệp; 02 chương trình, dự án KH&CN ưu tiên trong lĩnh vực Thủy sản; 04 chương trình, dự án KH&CN ưu tiên trong lĩnh vực nông nghiệp khác.

Tuy nhiên, trong phát triển ngành nông nghiệp của tỉnh vẫn còn gặp khó khăn, thách thức: diện tích đất sản xuất nông nghiệp không tập trung, bị chia cắt bởi địa hình, quy mô nhỏ lẻ, khó hình thành vùng sản xuất hàng hóa; sự tham gia của doanh nghiệp trong liên kết sản xuất, phát triển thị trường bao tiêu sản phẩm còn hạn chế; chủ yếu mới chỉ tập trung nhiều trong lĩnh vực sản xuất như thanh long ruột đỏ, trà hoa vàng và một số sản phẩm lợn thịt, gà thịt, trứng gà; ứng dụng công nghệ trong chế biến, bảo quản, đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp còn hạn chế; …

Nhằm đánh giá được tiềm năng, lợi thế và điều kiện đặc thù của 09 huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, trong thời gian tới cần tập trung vào các giải pháp KH&CN phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực sau:

Đối với lĩnh vực trồng trọt: Với đất lúa, đất bãi cần rà soát đất lúa, quy hoạch vùng đất sản xuất lúa hàng hóa trên các vùng đất 2 lúa, theo hướng thâm canh, sử dụng giống lúa chất lượng cao, chuyển đổi các vùng đất lúa 1 vụ, đất bãi kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả, trồng cây thức ăn chăn nuôi, trồng cỏ nuôi bò; với đất đồi gò cần chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, thay thế cây trồng giá trị thấp sang cây trồng giá trị cao, gắn với du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu; đối với các loại rau, củ, quả an toàn, cần tiếp tục mở rộng các vùng sản xuất rau, củ, quả an toàn, nâng cao tỷ lệ diện tích được cấp chứng chỉ an toàn VietGap; khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, chế biến nông sản, có các chính sách ưu đãi đối với các tổ chức, cá nhân thuê, gom ruộng sản xuất tập trung để đưa cơ giới hóa vào sản xuất, tạo ra khối lượng hoàng hóa lớn, sức cạnh tranh cao.

Đối với lĩnh vực chăn nuôi: tập trung phát triển mạnh các vật nuôi chủ lực, có điều kiện và khả năng phát triển phù hợp với tập quán chăn nuôi của người dân như bò thịt, bò sữa, lợn và gia cầm; khuyến khích, hỗ trợ phát triển chăn nuôi theo hướng trang trại, tập trung, áp dụng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa, tạo liên kết theo chuỗi giá trị; ứng dụng công nghệ xử lý môi trường trong chăn nuôi; hình thành và tổ chức hệ thống cơ sở giết mổ công nghiệp, bán công nghiệp tập trung, có kiểm soát, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và bảo vệ môi trường; có chính sách ưu tiên, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư, nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng công nghệ tham gia vào chuỗi giá trị phát triển chăn nuôi, đặc biệt là trong chế biến - đa dạng hóa các sản phẩm từ thịt và sữa.

Đối với lĩnh vực thủy sản: trước mắt tiếp tục phát triển nuôi trồng các sản phẩm cá truyền thống (trắm, chép, trôi, mè), ứng dụng công nghệ cao, quy trình thực hành nuôi tốt, truy xuất nguồn gốc, an toàn sinh học, bảo vệ môi trường sinh thái; khai thác các vùng đất bán ngập để nuôi trồng thủy sản theo mô hình lúa cá; đẩy mạnh ứng dụng, nghiên cứu phát triển một số sản phẩm thủy sản đặc sản có tiềm năng và các vùng nuôi thủy sản thâm canh ứng dụng công nghệ cao trên địa bản tỉnh; khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào chuỗi liên kết trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.

Đối với lĩnh vực lâm nghiệp: bảo vệ nghiêm ngặt diện tích rừng phòng hộ- rừng phòng hộ đầu nguồn; phát triển kinh tế rừng- làm giàu rừng, thâm canh rừng trồng; tăng cường diện tích rừng trồng cây gỗ lớn, sử dụng cây gỗ lớn mọc nhanh hoặc cây bản địa mọc nhanh kết hợp với phát triển lâm sản ngoài gỗ và phát triển cây dược liệu dưới tán rừng; chuyển đổi diện tích cây lâm nghiệp kém hiệu quả sang phát triển cây lâm nghiệp khá có giá trị kinh tế cao hơn đảm bảo diện tích che phủ rừng theo quy định; đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào trồng rừng thâm canh, chế biến gỗ - góp phần nâng cao thu nhập.

Đối với phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm: ứng dụng công nghệ thông tin trong phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm; đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu hàng hóa, xuất xứ vùng trồng, chủ lực với sản phẩm OCOP của từng huyện; xây dựng, phát triển các chợ đầu mối về nông sản; …

Để đẩy mạnh quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, gắn với chuyển đổi lao động nông thôn, sớm hoàn thành chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, các huyện, thành phố trong tỉnh cần phải nghiên cứu xác định được các tiềm năng, lợi thế và điều kiện đặc thù có liên quan đến sản xuất nông nghiệp, qua đó, xác định được các sản phẩm nông nghiệp chủ lực cho từng huyện, thành phố và xây dựng được các chương trình nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao KH&CN cho các huyện, thành phố trong tỉnh, đồng thời đề xuất được các giải pháp KH&CN phù hợp, để khai thác có hiệu quả, tạo ra các sản phẩm nông nghiệp hàng hóa có chất lượng cao, đủ sức cạnh tranh trên thị trường, góp phần phát triển bền vững ngành nông nghiệp của các huyện, thành phố nói riêng và ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc nói chung.

Thu Huyên

 

Các tin đã đưa ngày: