Hoàn thiện quy trình sản xuất nuôi trồng nấm Vân chi (Trametes versicolor)

10/01/2020

Năm 2018, Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN Vĩnh Phúc triển khai thực hiện đề tài “Nghiên cứu, ứng dụng nuôi trồng thử nghiệm nấm dược liệu Vân chi (Trameter versicolor) tại Trung tâm ứng dụng tiến bộ KH&CN Vĩnh Phúc” với quy mô nuôi trồng thử nghiệm 6.000 bịch nấm Vân chi/ các loại cơ chất: mùn cưa cao su, mùn cưa keo, bông hạt. Sau 2 năm thực hiện (năm 2018, năm 2019), nhóm nghiên cứu đã xây dựng hoàn thiện quy trình sản xuất nuôi trồng nấm Vân chi:

Ảnh nấm Vân chi

Thời vụ nuôi trồng nấm Vân chi: Thời vụ thích hợp để nuôi trồng nấm Vân chi từ tháng 11 đến hết tháng 4 năm sau tại các tỉnh thuộc khu vực phía Bắc. Nhiệt độ thích hợp từ 20 - 24oC, độ ẩm 70 - 80%.

Quy trình sản xuất nấm Vân chi:

Bước 1. Chuẩn bị nguyên liệu: uôi trồng nấm Vân chi sử dụng nguyên liệu là mùn cưa tươi, khô của các loại gỗ thân mềm, không có tinh dầu và độc tố hoặc bông hạt.

Bước 2. Xử lý nguyên liệu (Ủ đống)

- Hoà nước vôi có pH= 14.

- Theo tỷ lệ 1kg mùn cưa khô bổ sung thêm 1,2 lít nước vôi đảo đều để có  độ ẩm đạt 60-65%.

- Bổ sung 1kg MgSO4/1 tấn mùn cưa (1%). Sau khi đạt độ ẩm đưa vào ủ đống thời gian 7-8 ngày.

- Ủ nguyên liệu để cho mùn cưa hút ẩm đều, sau này hấp bịch cho chín nguyên liệu.

Bước 3. Đảo và chỉnh độ ẩm:

- Sau thời gian ủ 7-8 ngày nhiệt độ đống ủ chỉ đạt 45-50OC

- Đảo đống ủ từ ngoài vào trong, từ trong ra ngoài kiểm tra độ ẩm nguyên liệu đạt 60- 65%. Ủ lại 7- 8 ngày. Dùng nilon đậy đống ủ lại.

Bước 4. Phối trộn nguyên liệu, đóng bịch:

Chuẩn bị:

Túi nilon 19 x 37m, 6kg/ 1 tấn nguyên liệu.

Cổ nút nhựa (giống) 1000 cái/ 1 tấn nguyên liệu.

Nắp đậy  1000 cái/ 1 tấn nguyên liệu.

Bông nút: 6kg/ 1 tấn nguyên liệu.

- Đối với mùn cưa gỗ cao su và mùn cưa gỗ bồ đề thì phối trộn thêm 1% bột nhẹ.

- Đối với mùn cưa gỗ tạp phối trộn thêm 1% bột nhẹ, 2% cám gạo (bổ sung thêm dinh dưỡng).

- Đóng bịch: Phối trộn nguyên liệu đồng đều (Kiểm tra độ ẩm) sau đó đóng bịch. Bịch mùn cưa gỗ cao su, nặng 1,3-1,4kg. Bịch mùn cưa gỗ bồ đề, gỗ tạp nặng 1,0- 1,1kg.

Bước 5. Hấp thanh trùng (khử trùng):

- Nồi hấp có áp suất: ở áp suất và nhiệt độ cao trong autoclave 1,2- 1,3atm; nhiệt độ từ 115-121OC hoặc lò hấp thủ công có áp suất nhiệt độ 100 OC.

Bịch đưa vào hấp thanh trùng ở nồi hấp có áp suất 1,2- 1,3 at thì hấp 3- 4h (kể từ khi đạt áp suất).

Bịch đưa vào lò hấp thủ công thì có nhiệt độ từ 95- 100oC trong thời gian 6-8 giờ kể từ khi đạt nhiệt độ giữa các bịch nấm.

Bước 6. Để nguội- cấy giống:

- Bịch sau khi hấp chín xong, có mùi thơm đưa ngay vào phòng cấy (phòng cấy riêng, vệ sinh sạch sẽ, đảm bảo vô trùng) thời gian để nguội bịch tới <  28OC.

- Yêu cầu đối với phòng cấy: Phòng cấy phải sạch, thoáng mát. Trước khi cấy phải khử trùng phòng cấy bằng cách phun foocmol (0,5%) hoặc đốt lưu huỳnh rồi đóng kín cửa từ 12 – 24 giờ. Mở cửa để sau 24 giờ cho bay hét mùi mới được vào cấy.

- Dụng cụ cấy: khay cấy, đèn cồn, lọc đựng cồn, bông. Giống Vân chi chi cấp 2, mỗi chai giống cấy được khoảng 30 bịch nguyên liệu (12-15gr giống/bich). Đổ giống vào phần cổ nút, lắc đều giống lan rộng ra vai của bịc, sau đó nút bông sạch và bọc bảo để tiến hành ươm sợi.

Ảnh nhà cấy giống tại Trung tâm

Bước 7. Ươm bịch nuôi sợi nấm:

- Nhà ươm bịch nấm đảm bảo các yêu cầu: sạch sẽ, thông thoáng, độ ẩm từ 62% - 65%, ánh sáng yếu, nhiệt độ 20-300C.

- Thời gian ươm sợi không được tưới nước, hạn chế tối đa việc vận chuyên.

- Sau 25-30 ngày sợi nấm phát triển hết toàn bộ bịch nấm, lúc này tiến hành bỏ bông, bỏ báo, buộc cổ lại và rạch bịch. Mỗi bịch rạch từ 3-5 vết, mỗi vết rạch sâu 1-2cm và dài 4-5cm. Sau rạch 9-10 ngày, để các sợi nấm ăn kín trắng toàn bộ vết rạch bắt đầu tưới nấm.

- Trong quá trình sợi nấm phát triển nếu thấy có bịch nấm nhiễm nấm mốc, nấm dại cần loại bỏ ngay khỏi khu vực ươm tránh lây lan sang các bịch khác.

Bước 8. Chăm sóc:

- Nhà nuôi trồng nấm phải đảm bảo sạch sẽ, khử trùng bằng vôi bột, thông thoáng khí, độ ẩm không khí đạt 90-95%, ánh sáng khuếch tán (300-500 lux) và chiếu đều từ mọi phía.

- Khi quả thể nấm bắt đầu ra tiến hành tưới phun sương nhẹ vào mặt mũ quả thể mỗi ngày từ 1-3 lần (tùy điều kiện thời tiết).

- Chế độ chăm sóc như trên được duy trì liên tục cho đến khi nấm có thể thu hoạch được.

Chú ý: Trong quá trình chăm sóc, cần loại bỏ các bịch nấm nhiễm nấm mốc, nấm dại ra khỏi nhà nuôi trồng để phòng tránh lây nhiễm sang các bịch khác.

Bước 9. Thu hái và bảo quản:

- Dùng dao hoặc kéo sắc cắt chân nấm sát bề mặt bịch nấm, sau thu hái không tưới nước mà để khoảng 7-10 ngày cho các sợi nấm ăn kín trắng vết rạch, sau đó tiến hành tười và chăm sóc nấm để thu đợt nấm tiếp theo.

- Quả thể nấm sau khi thu hái được vệ sinh sạch sẽ, phơi khô, sấy ở nhiệt độ 45-550C. Độ ẩm của nấm khô dưới 13%.

Trong thời gian tới, Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN Vĩnh Phúc tiếp tục sản xuất nấm Vân chi để hoàn thiện hơn quy trình sản xuất nuôi trồng nấm Vân chi đạt năng xuất, chất lượng tốt nhất. Từ đó có thể nhân ra diện rộng kết quả của đề tài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc.

Minh Thư – Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN Vĩnh Phúc

Các tin đã đưa ngày: