Cách mạng công nghệ 4.0: Cơ hội và thách thức cho Vĩnh Phúc

20/12/2018

Hiện nay, cụm từ "Cách mạng Công nghiệp 4.0" được nhắc đến nhiều trên phương tiện truyền thông và mạng xã hội. Thực tế "Cách mạng Công nghiệp 4.0" đang diễn ra tại nhiều nước phát triển. Nó mang đến cơ hội để thay đổi bộ mặt các nền kinh tế, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro khôn lường.

Cùng với xu thế chung, Vĩnh Phúc đang bắt đầu bước vào một giai đoạn phát triển và hội nhập mới. Trong giai đoạn hiện nay, công nghiệp hóa theo hướng hiện đại đã được xác định là trọng tâm của chiến lược phát triển của tỉnh. Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 có thể mang lại cho Vĩnh Phúc nhiều cơ hội để đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; đồng thời cũng đưa đến những thách thức đối với quá trình phát triển. Chúng ta cần tận dụng những sức mạnh sẵn có và nắm lấy cơ hội để tham gia vào cuộc CMCN 4.0, thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Giống như các cuộc cách mạng trước đó, cuộc CMCN 4.0 có tiềm năng nâng cao mức thu nhập toàn cầu và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân trên toàn thế giới. Cho đến nay, những người được hưởng lợi nhiều nhất là người tiêu dùng có đủ khả năng sử dụng và truy cập vào thế giới kỹ thuật số. Công nghệ đã giúp tạo các sản phẩm và dịch vụ mới có thể gia tăng hiệu quả và thỏa mãn cuộc sống cá nhân của chúng ta. Tất cả việc như gọi taxi, đặt vé máy bay, mua sản phẩm, thanh toán, nghe nhạc, xem phim, hay chơi trò chơi hiện đều có thể được thực hiện từ xa thông qua mạng Internet.

Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đã mở ra những cơ hội có thể tranh thủ để thúc đẩy sự phát triển đối với Việt Nam nói chung và Vĩnh Phúc nói riêng. Cụ thể là:

Việc ứng dụng những công nghệ mới cho phép thúc đẩy năng suất lao động và tạo khả năng nâng cao mức thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân;

Khả năng biến đổi các hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị cho doanh nghiệp trong nước;

Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, những phát triển về công nghệ có thể rút ngắn (cũng có thể gia tăng) khoảng cách chênh lệch về tiềm lực của các thế lực các quốc gia khác nhau.

Tuy nhiên, những thách thức mà cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đem lại cho các nước khá rõ rệt. Trước hết có thể thấy rõ mặt trái của Cách mạng Công nghiệp 4.0 là nó có thể gây ra sự bất bình đẳng. Đặc biệt là có thể phá vỡ thị trường lao động. Khi tự động hóa thay thế lao động chân tay trong nền kinh tế, robot thay thế con người trong nhiều lĩnh vực, người lao động có thể rơi vào cảnh thất nghiệp, nhất là những người làm trong lĩnh vực bảo hiểm, môi giới bất động sản, tư vấn tài chính, vận tải. Sự ra đời của robot hợp tác có khả năng di chuyển và tương tác, sẽ giúp các công việc kỹ năng thấp đạt năng suất nhảy vọt, sự phát triển của siêu tự động hóa và siêu kết nối, cộng với trí tuệ nhân tạo sẽ tác động đáng kể đến lực lượng lao động.

Mặt khác, quá trình con người được thay thế bằng công nghệ này cũng có thể sẽ dẫn đến các việc làm an toàn và thu nhập cao hơn. Có thể thấy là tri thức, chứ không phải là vốn sẽ là yếu tố quan trọng của sản xuất trong tương lai. Điều này sẽ làm phát sinh một thị trường việc làm ngày càng tách biệt thành các mảng "kỹ năng thấp/lương thấp" và "kỹ năng cao/lương cao", do đó sẽ dẫn đến sự gia tăng bức xúc xã hội.

Đối với Vĩnh Phúc, theo Quy hoạch phát triển nhân lực tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020 phấn đấu  đạt tỷ lệ 450 sinh viên/1 vạn dân,  10 bác sỹ/1 vạn dân; cơ bản đội ngũ cán bộ công chức có đủ trình độ ngoại ngữ để có thể làm việc với người nước ngoài; 80% lao động được qua đào tạo, trong đó lao động qua đào tạo nghề chiếm 80% so với tổng số lao động qua đào tạo. Tuy nhiên mục tiêu phát triển nguồn nhân lực trên chưa đề cập đến chất lượng nguồn nhân lực có thể tiếp cận được cuộc CMCN 4.0. Vì vậy trong cuộc cách mạng 4.0 đặt ra những yêu cầu mới và cao hơn đối với người lao động, người lao động phải có đủ kiến thức và kỹ năng để làm chủ được các công nghệ mới. Điều này buộc các nhà lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách về nguồn nhân lực phải có những điều chỉnh để phù hợp cuộc CMCN 4.0.  

Để tận dụng những sức mạnh sẵn có và nắm lấy cơ hội để tham gia vào cuộc CMCN 4.0, thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Vĩnh Phúc cần hình thành một tầm nhìn toàn diện và thống nhất mang tính toàn cầu về cách thức công nghệ tác động tới cuộc sống cũng như định hình lại môi trường kinh tế, xã hội, văn hóa và con người. Đặc biệt cần tập trung ứng dụng KH&CN trong sản xuất, đổi mới sáng tạo trong mô hình tổ chức và cách thức kinh doanh của mình. Một số giải pháp có thể được áp dụng bao gồm:

Thứ nhất, cần thúc đẩy phát triển những giải pháp sản xuất và kinh doanh dựa trên số hoá; tích hợp với các hệ thống cảm biến, hệ thống điều khiển, mạng truyền thông để kinh doanh và chăm sóc khách hàng; lưu trữ và sử dụng hiệu quả các dữ liệu lớn dựa trên điện toán đám mây; thu thập, phân tích và xử lý dữ liệu lớn để tạo ra những tri thức mới, hỗ trợ việc đưa ra quyết định và tạo lợi thế cạnh tranh;…

Thứ hai, các doanh nghiệp cần phát triển các kỹ năng mới cho từng cá nhân cũng như cho tổ chức; tham gia và sử dụng hiệu quả chuỗi cung ứng thông minh được tạo ra từ cuộc cách mạng công nghệ 4.0, gắn kết chặt chẽ hơn với nhu cầu của khách hàng; xây dựng và sử dụng các quá trình hậu cần thông minh trong mạng lưới chuỗi giá trị toàn cầu, bao gồm cả hai quá trình quản lý cung ứng vật tư và phân phối sản phẩm;

Thứ ba, cần phải có những giải pháp tốt hơn để quản lý tài sản trí tuệ trong thời đại số, phù hợp với những mô hình kinh doanh và các mô hình hợp tác mới;

          Bên cạnh đó cần ban hành các chính sách nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học và công nghệ đối với các doanh nghiệp trong nước, để khai thác được cơ hội mở ra từ cuộc cách mạng công nghệ 4.0, cụ thể:

Chính sách khuyến khích phát triển, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển giao và ứng dụng một số công nghệ mới trong cuộc cách mạng công nghệ 4.0;

Chính sách khuyến khích áp dụng hệ thống quản lý, quản trị theo xu thế của cuộc cách mạng công nghệ 4.0;

Chính sách thúc đẩy ứng dụng thành tựu công nghệ mới vào giáo dục nhằm đào tạo con người có tư duy và kỹ năng phù hợp với xu thế của cuộc cách mạng công nghệ 4.0;

Chính sách nhằm góp phần khắc phục những mặt trái của cuộc cách mạng công nghệ 4.0 như ô nhiễm môi trường, vấn đề thất nghiệp, gia tăng bức xúc xã hội, suy thoái đạo đức, lối sống, những rủi ro gắn liền với an ninh thông tin, sự cố hạt nhân.

Chính sách và chiến lược mới về phát triển ngành tự động hóa và công nghệ cao, cụ thể những lĩnh vực chuyên sâu như vật liệu nano, năng lượng và tính toán lượng tử, trí tuệ nhân tạo.

Trần Thị Hảo

Các tin đã đưa ngày: