Tình hình nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ ở tỉnh Vĩnh Phúc gắn với phát triển các sản phẩm của làng nghề chăn nuôi, chế biến rắn Vĩnh Sơn

12/10/2017

Vĩnh Phúc là tỉnh có nhiều làng nghề truyền thống, với những sản phẩm đã gắn bó lâu đời với mỗi địa phương như: Rèn Lý Nhân, Mộc Bích Chu, gốm Hương Canh, mây tre đan Triệu Đề, dứa Hướng Đạo, Gạo Long Trì của Tam Dương; cá thính Lập Thạch, rau su su Tam Đảo và còn rất nhiều làng nghề với các sản vật đặc trưng khác của Vĩnh Phúc đã được nhiều người biết đến.

Với Vĩnh Sơn là xã có nghề truyền thống chăn nuôi, chế biến các sản phẩm từ con rắn rất lâu đời, bắt nguồn từ nghề bắt rắn ngoài tự nhiên hoang dã về nuôi, chế biến làm thực phẩm, ngâm rượu và làm nguyên liệu quý cho điều chế các sản phẩm y dược. Hiện nay nghề chăn nuôi, chế biến rắn trên địa bàn xã Vĩnh Sơn đã phát triển rất mạnh, chiếm gần 45% hộ dân, đồng thời các hộ chăn nuôi đã ứng dụng thành công kỹ thuật chăn nuôi rắn hổ mang, hổ châu sinh sản. Do vậy hàng năm Vĩnh Sơn đã cung cấp hàng vạn con rắn hổ mang, hổ châu giống cho thị trường trong nước, xuất khẩu hàng trăm tấn rắn, thu về khoảng 150 tỷ đồng/năm, chiếm phần lớn tổng doanh thu của toàn xã.

Trong những năm qua, việc nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ để góp phần duy trì, phát triển các sản phẩm của Làng nghề chăn nuôi, chế biến rắn Vĩnh Sơn đã được các cấp, các ngành quan tâm triển khai thực hiện từ rất sớm như:

Năm 1979, được sự quan tâm giúp đỡ của UBND các cấp, Ngành Khoa học - Kỹ thuật của tỉnh (nay là ngành Khoa học và Công nghệ) và Trung tâm sinh lý hoá sinh người và động vật (nay là Viện công nghệ sinh học), Vĩnh Sơn đã khánh thành Trung tâm nhân giống rắn (gọi tắt là Trại rắn Vĩnh Sơn), Trại rắn đi vào hoạt động là sự kết hợp giữa kinh nghiệm cổ truyền và tiến bộ khoa học kỹ thuật, giúp người dân trong xã nâng cao hiệu quả trong hoạt động chăn nuôi rắn.

Các năm từ 2001 đến nay, đã có hàng chục công trình nghiên cứu khoa học được triển khai, ứng dụng tại làng nghề, như: đề tài "Duy trì và phát triển làng nghề nuôi rắn Vĩnh Sơn" thực hiện năm 2001 - 2002; đề tài "Nucleaza trong nọc rắn hổ mang và tính đa dạng sinh học” thực hiện năm 2002 - 2004; đề tài “Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật sinh học phân tử để xác định các loài rắn hổ mang Naja naja phục vụ nuôi tập trung” thực hiện năm 2003 - 2004; Dự án cấp Bộ thuộc Chương trình nông thôn, miền núi "Xây dựng mô hình: Trung tâm sản xuất rắn hổ mang giống” tại xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc” năm 2005; đề tài “Xây dựng, bảo hộ và phát triển nhãn hiệu cho một số sản phẩm truyền thống của tỉnh” (trong đó có sản phẩm Rắn Vĩnh Sơn) thực hiện năm 2007-2009; dự án cấp Bộ thuộc Chương trình Hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ “Quản lý và phát triển nhãn hiệu tập thể "Rắn Vĩnh Sơn" cho các sản phẩm từ rắn của xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc”, thực hiện năm 2010; đề tài “Nghiên cứu , thử nghiệm, nhân rộng chế biến cao rắn từ phương pháp đóng bánh sản phẩm sang phương pháp sản xuất viên nang (Viên con nhộng)” thực hiện năm 2011-2012...

Nhờ hoạt động nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ gắn với phát triển các sản phẩm của Làng nghề chăn nuôi, chế biến rắn Vĩnh Sơn trong nhiều thập kỷ qua, đã giúp cho việc chăn nuôi, chế biến, tiêu thụ các sản phẩm từ con rắn không ngừng phát triển, đem lại việc làm và thu nhập ổn định cho gần 45% số hộ dân của xã. Ngoài ra, hoạt động nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ đã giúp cho các loại rắn sinh sản trong điều kiện nuôi nhốt để chăn nuôi và phát triển mà không phải bắt từ ngoài tự nhiên về nuôi như trước đây góp phần đágg kể vào việc bảo tồn nguồn gen, đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường sinh thái.

Tuy nhiên, hoạt động nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ gắn với phát triển các sản phẩm của Làng nghề chăn nuôi, chế biến rắn Vĩnh Sơn cũng còn có những tồn tại, hạn chế cần phải tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện thêm.

Để làng nghề chăn nuôi, chế biến Rắn Vĩnh Sơn trong thời gian tới phát triển ổn định, bền vững cần có rất nhiều cơ chế, chính sách, song trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:

Một là, lựa chọn nội dung, đối tượng nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ phù hợp, kết quả nghiên cứu, ứng dụng phải có giá trị góp phần làm thay đổi rõ rệt về giá trị, năng suất, chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm đối với sản phẩm.

Hai là, cần lựa chọn sản phẩm có tiềm năng phát triển tốt, đem lại giá trị kinh tế cao phục vụ nội tiêu và xuất khẩu để nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ.

Ba là, khi bắt tay vào nghiên cứu, ứng dụng cho một nội dung, đối tượng, sản phẩm cụ thể, cần phải nghiên cứu kỹ về mặt lý thuyết kết hợp với nghiên cứu thực tiễn, tổng kết rút kinh nghiệm các nghiên cứu đã có hoặc thực tiễn trước đó để tránh nghiên cứu trùng lặp, không cần thiết.

Bốn là, trong quá trình tổ chức, triển khai việc nghiên cứu, ứng dụng cần khảo sát, điều tra kỹ, bám sát nhu cầu thực tế tại địa phương để lựa chọn những tổ chức có đủ điều kiện về cơ sở vật chất, nguồn vốn, nhân lực; cá nhân có đủ năng lực, trình độ, kinh nghiệm, khả năng tiếp thu để triển khai thực hiện trong việc nghiên cứu, ứng dụng và duy trì phát triển kết quả nghiên cứu, ứng dụng.

Năm là, cần vận dụng, bám sát các chủ trương, chính sách của nhà nước, các quy định pháp luật hiện hành để hỗ trợ tốt nhất cho việc nghiên cứu, ứng dụng nhằm tạo ra sản phẩm có giá trị tốt nhất cho làng nghề.

Sáu là, cần phải kiểm tra, giám sát, theo dõi chặt chẽ quá trình nghiên cứu, ứng dụng nhằm kịp thời điều chỉnh, thay đổi phương pháp cho phụ hợp.

Bảy là, tăng cường hoạt động trao đổi, tiếp thu thông tin kiến thức liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu, ứng dụng thông qua các hoạt động như: diễn đàn, hội thảo, hội nghị, hội chợ triển lãm, xúc tiến thương mại.v.v nhằm tìm hướng đi tốt nhất cho sản phẩm của làng nghề.

Tám là, hình thành hệ thống liên kết chặt chẽ giữa 4 nhà “Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp - Nhà nông” trong nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, tạo ra chuỗi liên kết giá trị chặt chẽ nhằm phát triển các sản phẩm của Làng nghề một cách bễn vững./.

Bùi Hữu Hưng - PGĐ Sở Khoa học và Công nghệ Vĩnh Phúc

Các tin đã đưa ngày: