Mề đay hậu Covid-19, chữa thế nào?

21/04/2022

Nổi mề đay là một trong những triệu chứng nhiều người gặp phải sau khi khỏi Covid-19. Tình trạng này gây khó chịu và ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của người bệnh.

Hiện nay, nhiều bệnh nhân sau khi nhiễm COVID-19 đã gặp các triệu chứng tồn tại dai dẳng, thậm chí phải quay trở lại bệnh viện để điều trị. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, có 33% -76% người bệnh có thể gặp triệu chứng hậu COVID-19 kéo dài ít nhất 6 tháng sau khi nhiễm bệnh. 

Mề đay hậu COVID-19 chính là kết quả của các phản ứng viêm toàn thân cấp tính khi nhiễm SARS-CoV-2 gây giải phóng các cytokine tiền viêm và hoạt hóa tế bào mast.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố định nghĩa chính thức đầu tiên về Hội chứng hậu COVID-19. Theo đó, tình trạng hậu COVID-19 xảy ra ở những người có tiền sử nhiễm bệnh với các triệu chứng và kéo dài ít nhất 2 tháng mà không thể giải thích bằng chẩn đoán thay thế.

Tình trạng này có thể khiến sức khỏe người bệnh bị suy giảm kéo dài, có tác động nghiêm trọng đến khả năng quay trở lại làm việc hoặc tham gia cuộc sống xã hội. Hậu COVID-19 ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần thể chất và có thể gây ra những hậu quả kinh tế đáng kể cho bản thân, gia đình và cho xã hội.

Đa số các trường hợp hậu COVID-19 gặp phải các triệu chứng của mề đay

1. Vì sao hậu COVID-19 lại xuất hiện mày đay?

Mề đay là những mụn đỏ và trắng, ngứa xuất hiện trên da, ngẫu nhiên ở vùng da nào đó. Đặc trưng của mề đay là các mạch máu bị giãn và tăng tính thấm. Mề đay có thể có hoặc không kèm theo phù mạch với biểu hiện chính là sưng phù, da phía trên đỏ hoặc bình thường, ít ngứa nhưng đau và rát bỏng.

Sự xuất hiện của mảng hồng ban nổi trên bề mặt da được cho là do sự tăng tính nhạy cảm của tương bào (tế bào mast), giải phóng histamin và các chất trung gian hóa học khác như leukotriene, cytokine, chemokine. Điều này làm tăng tính thấm thành mạch và gây sưng nề mô da và tình trạng giãn mạch, khiến làn da trở nên đỏ.

Theo Mayo Clinic, triệu chứng của mề đay phụ thuộc nhiều vào nguyên nhân cụ thể, cơ địa và tình trạng sức khỏe của từng người. Một số dấu hiệu nhận biết mề đay mẩn ngứa:

- Da xuất hiện các mảng hoặc sẩn có hình dáng đa dạng, kích thước từ vài mm đến 20 cm hoặc hơn (tùy theo nguyên nhân cụ thể).

- Các nốt mụn có màu đỏ hoặc màu da, sờ vào cứng chắc, có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể.

- Các nốt mụn có kích thước khác nhau, thay đổi hình dạng, xuất hiện và mờ đi liên tục.

- Ngứa, có thể nghiêm trọng.

- Sưng đau môi, mí mắt và bên trong cổ họng.

- Có xu hướng bùng phát khi bị nóng, tập thể dục hoặc căng thẳng.

- Triệu chứng kéo dài hơn 6 tuần, tái phát thường xuyên và không thể đoán trước được.

Trong một số trường hợp, mề đay có thể là biểu hiện của sốc phản vệ. Lúc này, tổn thương da thường đi kèm với các triệu chứng như khó thở, ngứa/ sưng cổ họng, phù mi mắt, buồn nôn, đau bụng, nhức đầu,… 

2. Điều trị mề đay hậu COVID-19 thế nào cho phù hợp?

Cần lưu ý, mề đay được đề cập trong bài viết này là một triệu chứng thường gặp phải trong và sau giai đoạn mắc COVID-19. Do đó, điều trị COVID-19 vẫn là nền tảng và bệnh nhân cần tuân thủ để mau chóng khỏi bệnh. 

Theo thông tin từ Viện Da liễu Hoa Kỳ, mày đay ở bệnh nhân COVID-19 có thể kéo dài từ 2 đến 12 ngày. Trung bình, hầu hết mọi người bị trong 8 ngày. Tuy nhiên, ảnh hưởng đến các ngón chân có thể kéo dài từ 10 đến 14 ngày. Nếu quá thời gian trên, bệnh nhân có thể tham khảo một số điều trị đặc hiệu dưới đây.

2.1. Điều trị không dùng thuốc

- Dừng tất cả các loại thuốc hoặc thực phẩm nghi ngờ gây dị ứng.

- Hạn chế gãi, chà xát mạnh trên da.

- Có thể áp lạnh hoặc tắm lạnh, tránh tắm nóng.

- Tránh ánh sáng mặt trời trực tiếp.

- Tẩy giun sán, chống táo bón.

- Mặc quần áo cotton nhẹ nhàng, vừa vặn.

- Tránh các hoạt động nặng nhọc hoặc các nguyên nhân gây ra mồ hôi.

- Cố gắng nghỉ ngơi và giảm các stress.

Nên hạn chế gãi, chà xát mạnh trên da

2.2. Điều trị với thuốc

+ Nhóm thuốc kháng histamine. Nhóm kháng histamin chia hai thế hệ: 

  • Thế hệ thứ nhất (diphenhydramine, chlorpheniramine, hydroxyzine)
  • Thế hệ thứ hai mới hơn (cetirizine, loratadine, fexofenadine)

Các thuốc thế hệ thứ hai được ưu tiên cho cả người lớn và trẻ em vì có ít tác dụng phụ và yêu cầu dùng liều thấp hơn so với các thuốc thế hệ đầu tiên. Điều trị bằng thuốc kháng histamine H1 giúp giảm sưng và giảm ngứa.

- Cetirizine có tác dụng nhanh và làm ổn định hoạt động của tế bào mast. Thuốc cũng gây an thần nhẹ khi dùng liều tương đối. Loại này có sẵn cả đường tiêm và uống với liều lượng như nhau cho cả hai đường dùng. Đường tiêm thích hợp cho người lớn và trẻ em từ 12 tuổi trở lên. Với trẻ nhỏ cần dùng đúng liều lượng quy định. Lưu ý khi dùng liều duy trì cho bệnh nhân suy thận hoặc suy gan.

- Levocetirizine là một chất đồng vị có hoạt tính như cetirizine nhưng chỉ cần dùng liều ít hơn (khoảng một nửa). Tuy nhiên, levocetirizine không có khả năng thay thế cho những bệnh nhân không đáp ứng với cetirizine. Thuốc có tác dụng phụ là an thần tương tự như các thuốc kháng histamine thế hệ thứ hai khác. Cần giảm liều ở người suy thận.

- Loratadine là thuốc kháng histamine H1 có chọn lọc và tác dụng kéo dài. Đối với bệnh nhân suy thận hoặc suy gan, nên dùng cách một ngày uống một ngày.

- Fexofenadine được dùng điều trị mày đay ở người lớn và trẻ em trên 6 tuổi.

Tác dụng phụ thường gặp là đau đầu, buồn nôn, chóng mặt. Tốt hơn là không uống thuốc cùng bữa ăn và đặc biệt là không dùng chung với nước hoa quả.

+ Nhóm glucocorticoid (như prednisolone) tuy không ức chế sự phóng thích của các tế bào mast nhưng lại ngăn cản các hoạt động của các phản ứng viêm. Thuốc có rất nhiều tác dụng phụ nên chỉ dùng trong điều trị mày đay cấp, nặng hoặc một số trường hợp mày đay do viêm mạch, do áp ực không đáp ứng với các thuốc kháng histamin thông thường. Không nên dùng để điều trị mày đay mạn tính tự phát.

3. Lời khuyên của thầy thuốc

- Không được tự ý sử dụng thuốc khi chưa được sự hướng dẫn của bác sĩ.

- Khi bệnh nhân COVID-19 xuất hiện mày đay thì cần phải đồng thời theo dõi các triệu chứng khác. Nếu mày đay xuất hiện đột ngột và lan rộng hoặc xảy ra đồng thời với sốt, đau đớn, phồng rộp, các dấu hiệu của nhiễm trùng như sưng, nóng chảy mủ, các dấu hiệu suy hô hấp như thở nhanh, khó thở, SpO2 giảm < 94% cần nhập viện theo dõi.

- Ngưng thuốc ngay và liên hệ với bác sĩ khi gặp phải các tác dụng phụ nghiêm trọng như sưng mặt, môi, lưỡi hoặc thấy khó thở, khó nuốt, nhịp tim nhanh bất thường, chóng mặt dữ dội.

Theo Ngọc Mai (t/h): vietq.vn

 

Các tin đã đưa ngày: