Ứng dụng chế phẩm sinh học - giải pháp an toàn, hiệu quả để bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững

20/05/2014

Phùng Thị Nga - GĐ Trung tâm Ứng dụng

Tiến bộ KHCN Vĩnh Phúc

Hướng dẫn nông dân ủ phân gà bằng chế phẩm sinh học Biomix1 tại xã Hồ Sơn, huyện Tam Đảo

Theo thống kê, tính đến cuối năm 2013, toàn tỉnh Vĩnh Phúc có 574 trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm, trong đó có 309 trang trại chăn nuôi gà công nghiệp và bán công nghiệp có qui mô từ 1.000 con trở lên. Tuy nhiên cùng với sự phát triển nhanh chóng về số lượng, cũng như qui mô đàn, tình hình ô nhiễm môi trường nông thôn ngày càng trầm trọng. Nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường nông thôn, nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội, những năm qua Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ KHCN Vĩnh Phúc - đơn vị trực thuộc Sở KH&CN đã tích cực phối hợp với các viện nghiên cứu, các trường đại học, các nhà khoa học lựa chọn nhiều tiến bộ KHCN triển khai ứng dụng tới nông dân đạt kết quả tốt. Đặc biệt việc lựa chọn ứng dụng các chế phẩm sinh học để xử lý, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, nâng cao hiệu quả sản xuất luôn được quan tâm hàng đầu. Thông qua các đề tài ứng dụng triển khai, Trung tâm đã lựa chọn được các loại chế phẩm sinh học, dùng để xử lý môi trường, trong đó có 2 loại chế phẩm vi sinh, Trung tâm đang cung cấp cho nông dân rất hiệu quả, được nông dân đánh giá cao và sử dụng rộng rãi.

Chế phẩm vi sinh Biomix1

Chế phẩm sinh học xử lý chất thải chăn nuôi Biomix1 được Viện Công nghệ Môi trường (Viện Hàn lâm Khoa học Công nghệ Việt Nam) nghiên cứu, sản xuất thành công và đã được ứng dụng để xử lý tại một số địa phương như: Nam Hà, Hải Dương, Nam Định. Chế phẩm vi sinh vật ưa nhiệt Biomix1 là tổ hợp của các chủng vi khuẩn và xạ khuẩn ưa nhiệt, sinh enzym phân huỷ xenluloza, tinh bột và protein mạnh trong điều kiện nhiệt độ cao (50-600C), khi bổ sung vào quá trình xử lý phế thải sẽ rút ngắn được thời gian phân huỷ, giảm mùi hôi trong quá trình xử lý, tiêu diệt được các mầm bệnh trong chất thải, mùn hữu cơ sau xử lý có chất lượng tốt hơn. So với các chế phẩm nhập ngoại thì chế phẩm vi sinh Biomix1 có nhiều ưu điểm: Chất lượng tốt; giá thành rẻ, dễ sử dụng, phù hợp với điều kiện xử lý phế thải của nông dân; đảm bảo an toàn sinh học,...

Được sự giúp đỡ, chuyển giao của Viện Công nghệ Môi Trường, năm 2007 Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ KHCN Vĩnh Phúc đã sản xuất thành công chế phẩm sinh học Biomix1 dùng để xử lý phế thải trong nông nghiệp, rác thải sinh hoạt, phân gia súc, gia cầm,... Chế phẩm sinh học Biomix1 do Trung tâm sản xuất đã được sử dụng để xử lý phế thải nông nghiệp ở hầu hết các huyện, thành, thị trong Tỉnh cho kết quả tốt, được nông dân đón nhận và đánh giá cao. Chế phẩm đã được sử dụng để xử lý chất thải trong chăn nuôi phục vụ cho sản xuất, nâng cao chất lượng, thương hiệu rau susu an toàn trên địa bàn huyện Tam Đảo; đồng thời giải quyết được một phần ô nhiễm môi trường ở khu nghỉ mát Tam Đảo. Trong 4 năm từ 2010 đến 2013, thông qua các nhiệm vụ KHCN, Trung tâm đã sản xuất gần 100 tấn chế phẩm Biomix1 cung cấp cho nông dân 9 huyện, thành, thị trong Tỉnh dùng để ủ rơm rạ, phế thải nông nghiệp và phân gia súc, gia cầm. Phân và các loại phế thải nông nghiệp sau khi ủ bằng chế phẩm Biomix1 đem đi bón cho cây trồng, giúp cây trồng dễ thấp thu hơn, không gây ngộ độc và bệnh héo xanh,…

Quy trình kỹ thuật sử dụng chế phẩm đơn giản, việc bảo quản rất thuận tiện, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người, môi trường, vật nuôi và cây trồng. Do vậy nông dân dễ dàng tiếp thu và làm chủ được quy trình. Việc đưa chế phẩm Biomix1 vào xử lý phế thải trong nông nghiệp đã được bà con nông dân cũng như chính quyền địa phương hưởng ứng, ủng hộ nhất trí cao.

Việc làm chủ công nghệ sản xuất và ứng dụng chế phẩm vi sinh Biomix1 vào xử lý phế thải nông nghiệp, đánh giá khả năng tiếp thu và ứng dụng tiến bộ KHCN mới, tiên tiến vào sản xuất của đội ngũ cán bộ khoa học tỉnh nhà. Đồng thời có ý nghĩa quan trọng đối với kinh tế - xã hội và môi trường ở trong Tỉnh nói riêng và nước ta nói chung. Trước hết giải quyết được bài toán xử lý và sử dụng phế thải nông nghiệp trong môi trường dân cư đang là vấn đề cấp thiết hiện nay. Hạn chế tối đa mùi hôi thối, rơm rạ đem đi đốt, giảm thiểu ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí, góp phần bảo vệ môi trường và phòng chống dịch bệnh gia súc, gia cầm; đồng thời tạo được nguồn phân hữu cơ thu được từ quá trình sản xuất, góp phần cải tạo đất nông nghiệp, chống bạc màu, hạn chế sử dụng phân hóa học thuốc trừ sâu trong canh tác, sản xuất và phòng trừ sâu bệnh góp phần phát triển nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường. Sản phẩm đã được nhận Giải thưởng Nhân tài Đất Việt năm 2013.

Sử dụng công nghệ đệm lót sinh học trong chăn nuôi

Trong một vài năm nay công nghệ chăn nuôi trên đệm lót sinh học đã được triển khai ở nhiều nước trên thế giới. Sự khác nhau cơ bản trong việc áp dụng công nghệ chăn nuôi ở các nước, đó chính là chế phẩm men được đưa vào đệm lót để thực hiện sự lên men tiêu hủy chất thải của động vật nuôi. Mỗi nước có một quá trình nghiên cứu để tạo ra một chế phẩm men phù hợp với điều kiện về địa lý tự nhiên, thời tiết khí hậu và thực tế chăn nuôi ở nước mình. Chế phẩm men được sử dụng ở Việt Nam do T.S Nguyễn Khắc Tuấn - nguyên giảng viên Trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội nghiên cứu và sản xuất thành công là chế phẩm men Balasa- N01. Trong những năm qua, tất cả các trại chăn nuôi làm đệm lót sinh học sử dụng chế phẩm men này, đã cho hiệu quả tốt trong chăn nuôi gà và lợn.

Để tiếp tục khẳng định những thành tựu về các tiến bộ KHCN trong chăn nuôi theo hướng sinh thái nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường, năm 2013 Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ KHCN được UBND Tỉnh giao thực hiện đề tài khoa học: Xây dựng mô hình chăn nuôi lợn áp dụng công nghệ “chăn nuôi trên đệm lót sinh học” nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường, nâng cao hiệu quả kinh tế trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc.

Thực hiện đề tài, Trung tâm đã tổ chức cho 130 hộ dân, thuộc 20 xã điểm xây dựng nông thôn mới đi thăm quan mô hình, học tập kinh nghiệm triển khai tại tỉnh Hà Nam. Đồng thời, tổ chức 15 lớp tập huấn hướng dẫn kỹ thuật ở một số địa bàn huyện như: Sông Lô, Bình Xuyên, Vĩnh Tường, Tam Dương, Tam Đảo, Yên Lạc với sự tham gia rất nhiệt tình của đông đảo bà con nông dân. Đến nay, đã triển khai thực hiện xong việc làm đệm lót sinh học cho 106 hộ, trong đó có 3 trang trại quy mô lớn tại các xã điểm xây dựng nông thôn mới. Tiêu biểu như một số xã Đồng Quế (Sông Lô), Hồ Sơn (Tam Đảo) với hàng chục hộ tham gia. Các xã khác tham gia mô hình như: Đồng Thịnh, Tam Hợp, Tam Phúc, Thượng Trưng, Vân Hội, Liên Châu đều có từ 5-10 hộ tham gia.

Hiệu quả của mô hình trước hết là đảm bảo vệ sinh môi trường trong khu vực nuôi và khu vực xung quanh. Khi nước tiểu và phân từ lợn thải ra được vi sinh phân hủy hết, chính vì vậy trong chuồng lợn không còn mùi hôi. Đồng thời, việc sử dụng đệm lót sinh học sẽ tạo cho chuồng nuôi có một tiểu khí hậu tốt: Nhiệt độ, độ ẩm thích hợp, không khí trong lành, không có mùi thối, khí độc, giảm thiểu vi sinh vật gây bệnh; không cần thu dọn phân và tẩy rửa chuồng trong suốt quá trình nuôi; đệm lót lên men không dễ bị mốc và biến chất, năng lực phân giải mạnh. Vì không sử dụng nước rửa và tắm cho gia súc nên trong chuồng không có chỗ cho ruồi, muỗi sinh sôi và vì vi sinh vật nhanh chóng phân giải phân nên cũng không có chỗ cho chúng đẻ trứng. Nhờ hệ vi sinh vật hữu ích tạo được bức tường lửa ngăn chặn các vi sinh vật gây bệnh nên chăn nuôi theo công nghệ này hạn chế được tới mức thấp nhất sự lây lan bệnh tật giữa gia súc với nhau cũng như giữa gia súc với người. Với kỹ thuật làm lớp lót đơn giản, nguyên liệu dễ kiếm như: Mùn cưa, trấu, bột ngô và men vi sinh. Nền đệm lót có thời gian sử dụng từ 4 – 5 năm, đây là một phương pháp hiệu quả cả về mặt kinh tế, lẫn môi trường. Khi đi thăm mô hình một số hộ nông dân cho biết: Ngoài những ưu điểm tránh được mùi hôi trong chăn nuôi, giảm công lao động và giảm rõ rệt các bệnh dịch, nuôi lợn trên nền đệm lót sinh học, tạo môi trường, khí hậu tốt, góp phần giúp lợn tăng trọng hơn so với lợn chăn nuôi ở ô chuồng không sử dụng đệm lót (cùng lứa) từ 15-20%, tức từ 3-5 kg/con khi xuất chuồng.

Kết quả triển khai thực hiện và hiệu quả kinh tế - xã hội mà đề tài đem lại đã thể hiện một cách sinh động vai trò là cầu nối giữa nông dân - nhà khoa học - nhà quản lý. Ứng dụng chế phẩm vi sinh Biomix1 và chăn nuôi trên nền đệm lót sinh học là tín hiệu vui cho ngành chăn nuôi, vì đã giải quyết được vấn đề ô nhiễm môi trường – một lực cản luôn song hành với sự phát triển của chăn nuôi trong khu dân cư, giúp môi trường nông thôn ngày càng xanh – sạch – đẹp.

P.T.N

 

Các tin đã đưa ngày: