Kết quả thực hiện một số dự án thuộc chương trình nông thôn miền núi giai đoạn 2004-2015 ở Vĩnh Phúc

13/06/2013

 
 Sản phẩm của Làng nghề Rắn Vĩnh Sơn

Trong những năm qua, được sự quan tâm của cấp trên, tỉnh Vĩnh Phúc đã được Bộ KH&CN phê duyệt cho thực hiện 11 dự án thuộc “Chương trình xây dựng mô hình ứng dụng và chuyển giao KH&CN phục vụ phát triển kinh tế-xã hội nông thôn và miền núi” - gọi tắt là Chương trình nông thôn miền núi (NTMN) giai đoạn 2004 - 2015; trong đó 06 dự án thuộc nhóm Trung ương quản lý, 05 dự án do Trung ương uỷ quyền cho địa phương quản lý. Ngân sách sự nghiệp KH&CN trung ương hỗ trợ 18.550 triệu đồng, ngân sách sự nghiệp KH&CN địa phương đối ứng 1.576,7 triệu đồng.

Thực tiễn triển khai các dự án NTMN cho thấy: Nhiều tiến bộ kỹ thuật đã được ứng dụng vào địa bàn nông thôn, miền núi tập trung giải quyết các vấn đề về chuyển đổi cơ cấu cây trồng, sử dụng các giống mới có năng suất, chất lượng và hiệu quả tăng thu nhập trên đơn vị diện tích; phát triển các sản phẩm mới có lợi thế của địa phương về dược liệu, chăn nuôi, sản xuất các giống cây mới như: Lúa thơm chất lượng cao HT1, nuôi rắn hổ mang, sản xuất rau an toàn, sản xuất nấm ăn và một số loài cây dược liệu phù hợp với địa hình, khí hậu của địa phương,... giúp người nông dân có điều kiện tiếp cận với những kỹ thuật mới, tiến bộ, góp phần thực hiện xóa đói giảm nghèo, phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới. Đã đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực quản lý và tổ chức triển khai thực hiện dự án cho cán bộ địa phương, kỹ thuật viên cơ sở và tổ chức nhiều lớp tập huấn cho bà con nông dân.

Theo đánh giá của Sở KH&CN, nhìn chung các dự án đã được triển khai nghiêm túc, đúng nội dung theo thuyết minh được duyệt, sử dụng kinh phí đúng mục đích, có hiệu quả và hoàn thành mục tiêu chung của chương trình, đã xây dựng được các mô hình ứng dụng và chuyển giao công nghệ tương đối tiên tiến phù hợp vào các khâu sản xuất, chế biến sản phẩm tại địa bàn nông thôn, tạo thêm nhiều việc làm, tăng thu nhập cho nông dân, thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá nông nghiệp nông thôn khẳng định vai trò của KH&CN trong phát triển kinh tế - xã hội, điển hình như một số dự án sau: Dự án xây dựng trung tâm sản xuất rắn Hổ mang giống tại xã Vĩnh Sơn (Vĩnh Tường); mô hình ứng dụng các sản phẩm công nghệ sinh học để tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm rau an toàn; ứng dụng dung dịch hoạt hóa điện hóa phòng trừ bệnh dịch trong nuôi tằm; ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất giống lúa chất lượng cao HT1. Việc thực hiện các dự án đã tạo sự gắn kết với các doanh nghiệp, HTX, sản phẩm tạo ra đảm bảo chất lượng, có sức cạnh canh trên thị trường, tiêu biểu như dự án xây dựng trung tâm sản xuất rắn hổ mang giống tại xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Tường. Sau khi dự án kết thúc, bằng nguồn vốn hỗ trợ của tỉnh, làng nghề rắn Vĩnh Sơn đã không ngừng được phát triển. Hiện tại làng nghề đã được cấp nhãn hiệu tập thể cho sản phẩm Rắn Vĩnh Sơn; nghiên cứu và cho sinh sản thành công các giống rắn quý như: Rắn Hổ mang, Rắn Hổ châu một mặt cung cấp và chủ động nguồn giống tại chỗ cho các hộ nuôi rắn thương phẩm tại địa phương, mặt khác đã cung cấp rắn giống cho một số địa phương trên toàn quốc, đặc biệt trứng rắn đã được cung cấp sang thị trường Trung Quốc. Hình thức, mẫu mã sản phẩm phong phú, như cao rắn, rượu rắn, viên nang cao rắn,...

Dự án sản xuất rau an toàn bằng các sản phẩm sinh học đã từng bước tạo thói quen cho người sản xuất trong việc tiếp cận và sử dụng các sản phẩm sinh học vào quá trình sản xuất rau, quả nhằm tạo ra các sản phẩm sạch, an toàn.  Hoặc dự án ứng dụng dung dịch hoạt hóa, điện hóa Anolyte để khử trùng trong chăn nuôi đã giúp bảo toàn được đàn gia súc, gia cầm, bò sữa trong điều kiện bệnh tật bùng phát mạnh mẽ trong cả nước, tạo niềm tin cho người sử dụng...

Đặc biệt trong giai đoạn 2011-2015, có 7 dự án: xây dựng các mô hình sản xuất rau an toàn; ứng dụng hệ thống thâm canh tổng hợp trong sản xuất lúa; sản xuất và chế biến gừng xuất khẩu; sản xuất, chế biến và tiêu thụ nấm ăn; mô hình trồng và chế biến cây dược liệu; phát triển sản xuất lợn ngoại 5 máu cho năng suất, chất lượng cao. Hiện tại các dự án đang trong giai đoạn triển khai, theo đánh giá sơ bộ khi các dự án kết thúc nhiều mô hình sẽ được duy trì và thực hiện tốt như: Mô hình canh tác lúa SRI; mô hình trồng nấm ăn, nấm dược liệu, đây là mô hình có tiềm năng mở rộng phát triển tốt, vì hiện tại việc trồng nấm trên địa bàn Tỉnh có quy mô còn rất nhỏ, với nhu cầu tiêu thụ lớn, giá thành cao, nguồn nguyên liệu đầu vào dễ kiếm, công nghệ, quy trình kỹ thuật đơn giản. Các mô hình trồng, chế biến gừng, cây dược liệu cũng hứa hẹn nhiều tiềm năng, mang lại cho người sản xuất những giá trị kinh tế cao, góp phần cải thiện cuộc sống người dân, nhất là tại những vùng bán sơn địa của Tỉnh; mở ra một hướng thâm canh cây trồng mới có triển vọng để xem xét, mở rộng khi mà đầu ra của sản phẩm ổn định.

Tuy nhiên, do kinh phí sự nghiệp KH&CN Trung ương hỗ trợ còn thấp, quy mô triển khai còn hẹp, nên chưa phát huy hết hiệu quả của các dự án. Vì vậy, để các dự án thuộc chương trình NTMN thực sự hiệu quả, đề nghị Bộ KH&CN cần tăng nguồn kinh phí từ sự nghiệp KH&CN Trung ương, giảm đến mức thấp nhất kinh phí đối ứng và kinh phí do dân đóng góp. Đồng thời tăng quy mô của các dự án để dồn kinh phí cho một đơn vị có năng lực, để đủ sức làm ra một sản phẩm hàng hóa dồi dào, quy mô lớn cho xuất khẩu và tiêu thụ trên thị trường, tạo thành thương hiệu lớn cho tỉnh, quốc gia. Đồng thời, để duy trì và nhân rộng kết quả sau khi kết thúc dự án, ngoài việc thực hiện tốt công tác tập huấn, bồi dưỡng cho người dân; đầu tư cơ sở vật chất còn cần chuyển giao lại cho các địa phương được thụ hưởng dự án những trang, thiết bị máy móc mà trong quá trình triển khai dự án đã sử dụng.

Xác định chương trình ứng dụng KH&CN trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần xây dựng nông thôn mới là một trong những lĩnh vực cần tập trung hơn trong việc nghiên cứu và ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới, nhằm phát triển kinh tế-xã hội. Vì vậy, các đơn vị, địa phương thực hiện dự án cần tăng cường sự liên kết chặt chẽ của bốn nhà: nhà khoa học, nhà nông, nhà doanh nghiệp, nhà quản lý; truyên truyền, phổ biến rộng rãi những mô hình có hiệu quả cho nhiều đối tượng, góp phần đưa Vĩnh Phúc trở thành tỉnh nông thôn mới vào năm 2020, như định hướng của Tỉnh đã đề ra.

Thu Thủy

Các tin đã đưa ngày: