Nghiên cứu khả năng thích nghi nuôi Cá Hồi, Cá Tầm trên núi Tam Đảo

24/07/2012

Hiện nay, nuôi cá Hồi, cá Tầm đang là hướng đầu tư mới và có triển vọng cho thu nhập cao đối với người dân vùng đồi núi. Trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, khu vực huyện Tam Đảo có rất nhiều lợi thế về điều kiện tự nhiên và môi trường sống cho cá Hồi, cá Tầm, tuy nhiên mô hình này lại chưa được triển khai. Trước thực tế trên, để có căn cứ khoa học cho việc định hướng phát triển mô hình nuôi cá hồi, cá tầm trên địa bàn tỉnh, năm 2009-2010, Trung tâm Lâm nghiệp Tam Đảo đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu khả năng thích nghi nuôi Cá Hồi, Cá Tầm trên núi Tam Đảo. Đề tài đã thu được những thành công nhất định, mở ra cơ hội cho nghề chăn nuôi các loại cá thương phẩm chất lượng cao ngay tại địa phương.

Cá Hồi được phát hiện tại khu vực Bắc Mỹ cách đây hơn 100 năm và ngày nay đã trở thành đối tượng nuôi trên thế giới và tiếp tục thành công ở nhiều nước trên thế giới như: Trung Quốc, Thái Lan, Nepan, ấn Độ, Pakistan, Butan... Cá Tầm xuất hiện cách đây hơn 200 năm, là một trong những chi cá cổ nhất hiện còn tồn tại. Phần lớn cá Tầm trước đây được đánh bắt chủ yếu tại khu vực Ponto - Caspian, thuộc ranh giới giữa CHLB Nga, Iran, Romania và Bulgaria. Tuy nhiên, những biến đổi của bề mặt trái đất, khí hậu cùng việc bị săn lùng quyết liệt nên cá Tầm trở nên cực kỳ quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng trong tự nhiên. Bằng những nỗ lực của các nhà nghiên cứu khoa học Nga đã lưu giữ  thành công 4 loại cá Tầm để nuôi trong ao hồ nước ngọt, lạnh và sạch.

 Trong năm 2009, nhóm thực hiện đề tài đã thử nghiệm khả năng thích nghi, sinh trưởng và phát triển của cá Hồi, cá Tầm được nuôi trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc khi con giống được nhập từ Sapa, nơi có điều kiện, môi trường sống tương đồng. Từ đó lựa chọn địa điểm, điều kiện nuôi thích hợp cho từng giống cá để xây dựng quy trình kỹ thuật nuôi cá Hồi, cá Tầm trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc mang lại hiệu quả kinh tế cao, là cơ sở để nhân rộng mô hình, tạo ra bước ngoặt mới trong lĩnh vực nuôi trồng thuỷ sản nước lạnh gắn với phát triển du lịch - dịch vụ - sinh thái.

Cá Tầm, cá Hồi đều sống tại các vùng nước lạnh, sạch và có nhiệt độ thích hợp. Đối với cá Hồi nhiệt độ thích hợp từ 10 - 180C, tuy nhiên có thể chịu được đến nhiệt độ cao hơn, tới 260C trong một thời gian ngắn. Cá Tầm nhiệt độ thích hợp từ 17 - 260C và có thể chịu được nhiệt độ lên tới 310C trong một thời gian ngắn. Nếu vượt quá giới hạn về nhiệt độ thì cá thường hay bỏ ăn, mắc bệnh và chết hàng loạt.

Cá Hồi sống và kiếm mồi ở tầng nước mặt và giữa còn cá Tầm là loài sống và kiếm mồi ở tầng đáy. Vì vậy, có thể nuôi hai loại cá này với nhau để tận dụng nguồn nước và nguồn thức ăn. Ngoài thức ăn công nghiệp cá Hồi ăn côn trùng, giáp xác nhỏ. Cá Tầm có tập tính săn mồi vào ban đêm, thức ăn của chúng là tôm, cua, ốc, giun. Tại đây, hàm lượng oxy hoà tan là 7.5mg/l đáp ứng nhu cầu cần lượng oxy của cá, pH thích hợp cho cá là 6.5 - 8.6.

Qua nghiên cứu cho thấy, các điều kiện tại Thị trấn Tam Đảo và Dốc Rít - Đạo Trù - Tam Đảo, các yếu tố về môi trường nước tại các bể nuôi Tam Đảo đều thích nghi với đặc điểm sinh học của cá Hồi, cá Tầm như: nhiệt độ, hàm lượng oxy, pH... đều nằm trong mức tiêu chuẩn cho phép. Riêng ở Đạo Trù, vào mùa hè, nhiệt độ có những tháng lớn hơn 220C, cá sinh bệnh và chết hàng loạt, vì thế không nên nuôi cá Hồi vào mùa hè tại đây mà chỉ nên nuôi cá Tầm. Về thức ăn, cá Hồi và cá Tầm nuôi thương phẩm đều ăn thức ăn công nghiệp dạng viên khô, kết quả tổng hợp cho thấy khi ăn thức ăn ngoại, tốc độ tăng  trưởng lớn hơn so với thức ăn nội. Về tốc độ sinh trưởng, cá Hồi tăng trưởng tương đối nhanh ở Đạo Trù sau bốn tháng nuôi (từ tháng 1 tới tháng 4) nhưng do nguồn nước, nhiệt độ nước các tháng tiếp theo rơi vào mùa hè không đảm bảo nên cá bị nấm, chết nhiều, cá tăng trưởng chậm. Nhưng tại Tam Đảo, cá tăng trưởng tương đối đều qua các tháng. Qua số liệu tăng trưởng bình quân có thể bước đầu đánh giá khả năng sống, thích ứng của cá Hồi thích nghi với điều kiện nuôi tại Thị trấn Tam Đảo. Về bệnh tật, trong quá trình nuôi thử nghiệm hầu hết cá Tầm không xuất hiện bệnh nặng, cá khoẻ và thích nghi với môi trường. Phần lớn bệnh xuất hiện ở cá Hồi, bệnh thường xuất hiện khi nhiệt độ không khí, nhiệt độ nước thay đổi và lớn hơn 200C.

Qua kết quả nuôi thử nghiệm bước đầu cho thấy, cá Tầm rất thích hợp nhân nuôi tại Đạo Trù. Cá Tầm có thể nhân rộng nuôi ở nhiều khu vực khác nhau trong tỉnh với quy mô vừa và nhỏ, với điều kiện phải có nguồn nước thuận lợi và nhiệt độ, môi trường tương đồng. Với cá Hồi, thời gian nuôi thành phẩm nhanh hơn, giá trị kinh tế cao hơn nhưng điều kiện nuôi, kỹ thuật chăm sóc phức tạp, rủi ro xảy cao hơn nuôi cá Tầm. Hiện tại, qua kết quả nuôi thử nghiệm cho thấy chỉ nên nuôi ở cá Hồi ở Tam Đảo vì so với các huyện trong tỉnh, chỉ duy nhất có khu du lịch Tam Đảo là nhiệt độ thấp quanh năm đảm bảo cá duy trì sự sống trong cả mùa hè.

Kết quả tăng trọng của cá Hồi tại Tam Đảo trong 10 tháng nuôi đạt từ 1,3 - 1,5 kg/con, cá Tầm đạt từ 2,5 - 3,0 kg/con là khá thành công và có triển vọng. Cá giống, kỹ thuật vận chuyển và cách thả giống và cách cho ăn cũng là một khâu rất quan trọng cho nên phải chủ động nguồn giống, chú ý nghiêm ngặt đến kỹ thuật vận chuyển, đặc biệt là khi vận chuyển cá đi xa, chênh lệch nhiệt độ tối đa cho phép giữa nơi đến nơi đi là không quá 20, trước khi vận chuyển cần bỏ đói cá từ 5 -7 ngày, cho ăn phải phù hợp với kích thước cá...

Mặc dù đã đạt được những kết quả bước đầu quan trọng nhưng mô hình vẫn còn gặp phải những khó khăn nhất định như: Quy mô ban đầu nhỏ nên chưa đầu tư đầy đủ cho hệ thống bể nuôi, gây nhiều rủi ro tiềm ẩn trong mùa mưa bão; nguồn thức ăn và con giống phải nhập ngoại nên giá thành cao; đầu tư cở sở vật chất kỹ thuật khá cao; đội ngũ kỹ thuật còn mới nên việc đào tạo nhân lực nắm chắc kỹ thuật nuôi khá phức tạp và còn nhiều khó khăn.

Để mô hình có thể nhân rộng thành công, trong thời gian tới, cần nghiên cứu và thực hiện hệ thống giải pháp đồng bộ về khoa học và công nghệ (giống, thức ăn, quy trình kỹ thuật), chính sách (quy hoạch vùng nuôi, chính sách đầu tư) và phải đảm bảo các giải pháp về mặt xã hội (tuyên truyền vận động, tập huấn kỹ thuật cho người dân, tổ chức bảo vệ môi trường)... để người dân có thể nắm bắt, tận dụng tối đa các điều kiện của địa phương để phát triển kinh tế.

BT. Thu Thủy

Các tin đã đưa ngày: