Đánh giá tác dụng của bài thuốc "hóa ứ thông mạch thang" trong điều trị tai biến mạch máu não

04/05/2011

Tai biến mạch máu não hiện đang là vấn đề thời sự trong y học, chiếm vị trí hàng đầu trong các bệnh hệ thần kinh TW. Bệnh do nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên, có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng hoặc để lại di chứng nặng nề. Điều trị tai biến mạch máu não bằng y học hiện đại đã có rất nhiều tiến bộ, giảm thấp được tỷ lệ tử vong, tuy nhiên các di chứng liệt vận động vẫn chiếm tới 92,62%. Do đó việc nghiên cứu điều trị phục hồi các di chứng tai biến mạch máu não như: Liệt nửa người, nói ngọng, liệt mặt... là một yêu cầu bức thiết. Từ xưa, y học cổ truyền đã có nhiều kinh nghiệm điều trị như: Châm cứu, Xoa bóp, Dưỡng sinh, Khí công... và đặc biệt là dùng thuốc y học cổ truyền. Nhằm giảm thiểu những tác động của bệnh, trong những năm vừa qua, Bệnh viện y học cổ truyền Vĩnh Phúc đã nghiên cứu và thử nghiệm thành công bài thuốc Hóa ứ thông mạch (bao gồm các loại: Sinh hoàng kỳ, Xuyên khung, Xuyên quy, Thảo quyết minh, Thổ bối mẫu, Viễn trí, Hồng hoa, Mộc thông, Sinh địa, Thạch sương bồ, Đào nhân, Cam thảo), khi kết hợp có tác dụng thông lợi huyết mạch, trấn kinh, ninh thần. Với những kết quả bước đầu đó, trong năm 2010, Bệnh viện y học cổ truyền đã thực hiện đề tài “Đánh giá tác dụng của bài thuốc hóa ứ thông mạch thang trong điều trị tai biến mạch máu não”. Đề tài đã được các cơ quan chuyên môn đánh giá cao với việc đánh giá tác dụng phục hồi vận động do tai biến mạch máu não sau giai đoạn cấp bằng bài thuốc Hóa ứ thông mạch thang qua các chỉ số lâm sàng và cận lâm sàng, đồng thời nhận xét các tác dụng không mong muốn của bài thuốc trên lâm sàng.

Nghiên cứu đã được áp dụng trên 100 bệnh nhân được xác định là tai biến mạch mãu não, độ tuổi trung bình là 61,28 tuổi đối với nhóm nghiên cứu và 61,2 tuổi đối với nhóm đối chứng, đã qua giai đoạn cấp  10 ngày, thiếu sót vận động 1/2 người, đã thoát khỏi hôn mê, tỉnh táo, nghe và hiểu được lời nói. Kết quả trên lâm sàng cụ thể như sau:

Hóa ứ thông mạch thang có tác dụng phục hồi chức năng vận động cho bệnh nhân tai biến mạch máu não sau giai đoạn cấp và bước đầu cho thấy có xu hướng cải thiện tốt hơn nhóm đối chứng, thể hiện qua:

1. Trên lâm sàng:

- Cải thiện độ liệt Rankin: Tỷ lệ dịch chuyển độ liệt sau điều trị theo Rankin là 95,5%, cao hơn so với nhóm đối chứng là 82,8%.

- Cải thiện chỉ số Barthel:

+ Mức tăng điểm trung bình Barthel sau điều trị là 32,78±10 so với trước điều trị và cũng cao hơn so với nhóm đối chứng (là 27,43 ±11) ở mức có ý nghĩa thống kê.

+ Tỷ lệ chuyển dịch độ liệt theo Barthel là 88,8%, cao hơn so với nhóm đối chứng là 80%, trong đó tỷ lệ tốt là 44,4%, cao hơn hẳn so với nhóm đối chứng là 5,7%.

- Cải thiện chỉ số Orgogozo:

+ Mức tăng điểm trung bình Orgogozo sau điều trị là 32,78±8,49, cao hơn so với trước điều trị và cũng cao hơn so với mức tăng ở nhóm đối chứng là 30 ±10,07. Tuy nhiên sự khác biệt chưa có ý nghĩa thống kê.

+ Tỷ lệ dịch chuyển độ liệt Orgogozo là 94,4%, cao hơn so với nhóm đối chứng là 85,7%, trong đó tỷ lệ tốt là 61,1%, cao hơn so với nhóm đối chứng 48,6%. Tuy nhiên sự khác biệt chưa có ý nghĩa thống kê.

- Theo thể y học cổ truyền:

+ Thể trúng phong kinh lạc tiến triển liệt tốt hơn (tốt và khá chiếm 69,4%) thể trúng phong tạng phủ (tốt và khá chiếm 25%).

+ Thể nhiệt triển liệt tốt hơn (tốt và khá chiếm 66,7%) thể hàn (tốt và khá chiếm 27,8%), có tác dụng tốt hơn thể hàn.

2. Trên cận lâm sàng:

Kết quả các chỉ số theo dõi về chức năng gian, thận, huyết học và sinh hóa trước sau điều trị đều trong giới hạn bình thường, sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê, chứng tỏ thuốc có khả năng dung nạp tốt không ảnh hưởng đến chuyển hóa của cơ thể.

3. Tác dụng không mong muốn:

Trong thời gian điều trị 30 ngày chưa thấy gây nên tác dụng không mong muốn trên cả lâm sàng và cận lâm sàng.

Như vậy hóa ứ thông mạch thang có tác dụng điều trị phục hồi liệt do tai biến mạch máu não, không độc, các vị thuốc dễ kiếm, giá thành rẻ, có thể áp dụng rộng rãi cho người bệnh có liên quan đến các chứng nghẽn mạch não.

4. Những giải pháp và khuyến cáo:

4.1. Giải pháp phòng ngừa tai biến mạch máu não và các yếu tố nguy cơ gây ra tai biến mạch mãu não:

- Tuổi tác và lối sống: ở độ tuổi 60 nguy cơ mắc bệnh tai biến mạch máu não là cao nhất và thuộc nhiều thành phần khác nhau như công chức, kỹ sư, người kinh doanh, sỹ quan quân đội, người về hưu... chủ yếu là các đối tượng đang ở độ tuổi lão hóa, thành mạch máu đã có những dấu hiệu xơ vữa hoặc có thể kèm theo các bệnh khác như: tăng huyết áp, đái tháo đường, suy thận, rối loạn lipid máu... Vì vậy ở những nhóm đối tượng này cần tránh dùng các chất kích thích như cà phê, rượu, bia, thuốc lá, tránh căng thẳng. Khi có các biểu hiện bệnh cần khám sớm, điều trị triệt để và dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sỹ.

- Phòng điều trị tăng huyết áp: Khi thấy có dấu hiệu cần phải đi khám và làm các xét nghiệm cần thiết như: Sinh hóa, XQuang, Điện tâm đồ, Siêu âm nhằm xác định nguyên nhân bệnh và các bệnh đi kèm, đồng thời sử dụng thuốc hạ huyết áp hợp lý theo chỉ dẫn của bác sỹ.

- Giảm cân nặng, chống béo phì: Duy trì chỉ số khối lượng cơ thể (BMI) từ 20-25.

- Dự phòng bằng chế độ ăn: Ăn nhiều trái cây, rau, ít mỡ. Tăng cường các yếu tố bảo vệ: thực phẩm nhiều K, Mg, Ca, các chất chống oxy hóa, chất xơ và những thực phẩm có tính chất an thần, lợi tiểu nhẹ như rau cải, cà chua, bầu bí, các loại đậu; Hạn chế ăn muối, các loại thức ăn chế biến sẵn, uống rượu, bia điều độ...

- Chế độ thể dục thể thao: Khuyến khích đi bộ 30 phút/ ngày, tránh những cử động mạnh làm tăng huyết áp.

- Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng.

- Không hút thuốc lá: làm xơ vữa động mạch và tăng huyết áp.

- Dùng thuốc dự phòng cấp 2.

4.2. Giải pháp sử dụng Hóa ứ thông mạch:

- Liều dùng: 360 ml/24h, uống 2 lần, mỗi lần 1 túi vào lúc 8h và 15h. Thời gian dùng thuốc từ 30 ngày đến 90 ngày. Người bị viêm đại tràng mãn tính, ỉa chảy... khi sử dụng cần khám và tư vấn của bác sỹ chuyên khoa y học cổ truyền.

5. Những hạn chế:

- Phạm vi và quy mô nghiên cứu còn nhỏ, số lượng bệnh nhân ít, thời gan điều tra, thu thập số liệu ngắn nên cần có một nghiên cứu sâu, có quy mô và tính hệ thống hơn.

- Hiện nay thuốc Hóa ứ thông mạch thang mới chỉ tồn tại dưới dạng đóng túi, khả năng bảo quản thuốc và tính tiện lợi còn hạn chế nên cần nghiên cứu để chuyển dạng sắc đóng túi sang dạng viên.

BT. Thanh Niên

Các tin đã đưa ngày: