Các giải Nobel năm 2013

20/05/2014

Giải Nobel Kinh tế

Giải Nobel Kinh tế 2013 đã được trao cho ba chuyên gia người Mỹ nhờ nghiên cứu giúp cải thiện việc dự đoán giá tài sản trong dài hạn, đồng thời giúp giải quyết các tình huống khẩn cấp của các quỹ đầu tư chỉ số chứng khoán.

Ủy ban Nobel cho rằng công trình nghiên cứu cả ba chuyên gia người Mỹ - Eugene Fama, Lars Peter Hansen và Robert Shiller - “đã đặt nền tảng cho sự hiểu biết về giá tài sản”.

“Không có cách nào dự đoán được giá của cổ phiếu và trái phiếu của vài ngày hoặc vài tuần tới. Nhưng chắc chắn có thể thấy trước được hướng đi chung của những giá cả này trong giai đoạn dài hơn, chẳng hạn như trong 3 hoặc 5 năm”, Ủy ban Nobel đánh giá.

“Diễn biến của giá tài sản đóng vai trò quan trọng cho các quyết định về tài chính, chẳng hạn như tiết kiệm, mua nhà và các chính sách kinh tế quốc gia. Việc định giá sai có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính và như đợt suy thoái kinh tế mới đây đã cho thấy, các khủng  hoảng đó có thể gây tổn hại cho toàn bộ nền kinh tế”, Ủy ban Nobel nhận định. 

Ông Fama (sinh năm 1939) và ông Hansen (60 tuổi) đều là giáo sư của Đại học Chicago (Mỹ) còn ông Shiller (67 tuổi) là giáo sư của Đại học Yale.

Giải Nobel  Y học  

Các nhà khoa học Mỹ  James E. Rothman  và Randy W. Schekman cùng với nhà khoa học Đức Thomas C. Sudhof đã được trao tặng giải Nobel về Sinh lý học hay Y học vì các ông đã phát hiện ra làm sao các tế bào trong cơ thể quyết định được khi nào và tới chỗ nào các phân tử chúng sản xuất được chuyển tới;  nói một cách khác các ông đã “giải quyết được những bí ẩn vể cách mà các tế bào tổ chức hệ chuyển tải của chúng”. Công cuộc nghiên cứu của ba nhà khoa học gia này đã tập trung vào những bọng nhỏ bên trong các tế bào, các bọng nhỏ này chuyển các hormone và những phân tử khác ở bên trong các  tế bào và đôi khi ở bên ngoài các tế bào, chẳng hạn như khi insulin được phóng thích vào trong dòng máu. Sự gián đoạn của hệ phân phối này góp phần vào việc sinh ra bệnh tiểu đường, bệnh thần kinh và các rối loạn miễn nhiễm.

Khoa học gia Rothman sinh năm 1950  là giáo sư tại  Đại học Yale, Schekman sinh năm 1948 là giáo sư tại Đai học Berkely, Calfornia và Sudhof  sinh năm 1955 là giáo sư tại Đại học Stanford. Các giáo sư  Schekman và Sudhof cũng còn cộng  tác nghiên cứu với Viện Howard Hughes Medical Institute.

 Giải Nobel Vật lý học

 Khoa học gia  Peter Higgs, người Anh, và Francois Englert, người Bỉ, đã  vinh dự được trao tặng giải Nobel Vật lý 2013 với công trình nghiên cứu xác định và phát hiện ra hạt Higgs hay còn gọi là “hạt của Chúa”.

Nhà vật lý học Francois Englert, 80 tuổi, hiện là giáo sư danh dự tại trường Đại học Université Libre de Bruxelles còn nhà  vật lý  học Peter Higgs, 84 tuổi hiện là giáo sư vật lý của Trường Đại học Edinburgh.

 Hạt Higgs boson (còn gọi là hạt Chúa Trời/ God particle) đóng vai trò chủ yếu trong việc tìm hiểu nguồn gốc của khối lượng. Người ta cho rằng ngay sau vụ nổ “big bang”  nhiều hạt không có khối lượng, nhưng về sau lại có khối luợng nhờ vào trường Higgs. Bất cứ hạt nào tương tác với trường Higgs này đều nhận được khối lượng. Boson Higgs là  hạt mang dấu ấn cũa trường Higgs. Hạt này là  “miếng ghép” cuối cùng trong hình ráp tiên liệu bởi “mô hình chuẩn”, lý thuyết đương kim về vật lý hạt  và cuối cùng hạt này đã được phát hiện vào 4 tháng 7 năm 2012 bên trong cỗ máy Large Hadron Collider (LHC) mà các proton đã bay với vận tốc gần vận tốc ánh sáng theo một đường hầm dài 17 mile (27 km) nằm sâu dưới đất Thuỵ Sĩ và Pháp.

 Theo như những gì được biết hiện nay về hạt này, các nhà vật lý cho biết hạt boson Higgs có thể đem lại sự tận diệt vũ trụ trong một tương lai rất xa. Lý do là vì khối lượng của hạt boson Higgs là một phần chủ yếu trong việc tiên liệu tương lai của không gian và thời gian. Khối lượng này gấp 126 lần khối lượng của proton đủ để tạo nên một vũ trụ về cơ bản không bền vững có thể dẫn tới một thảm họa cả nhiều tỉ năm về sau này.

Giải Nobel Hóa học

Giải thưởng Nobel Hóa học năm nay được trao cho 3 nhà khoa học Mỹ là: Martin Karplus, Michael Levitt và Arieh Warshel với công trình “phát triển các mô hình đa phạm vi cho các hệ thống hóa học phức tạp”.

Thành tựu của họ đã giúp xây dựng được các mô hình máy tính mô phỏng phản ứng hóa học ngoài đời, “vốn rất quan trọng cho những sản phẩm tiên tiến nhất của ngành hóa học ngày nay”.

Nhờ nghiên cứu này, chương trình máy tính có thể dự đoán các quá trình hóa học phức tạp, cung cấp cho những chuyên gia nghiên cứu dược và nhà hóa học một giải pháp nhanh hơn để giải quyết các vấn đề.

Ý nghĩa công trình nghiên cứu của ba nhà khoa học trên là khả năng ứng dụng để tìm hiểu tất cả các lĩnh vực hóa học, chẳng hạn như tối ưu hóa tấm năng lượng mặt trời, các chất xúc tác trong động cơ và thuốc.

Giải Văn học

 Nhà văn Canada Alice Munro, nữ tác giả nổi tiếng với dòng truyện ngắn, đã  được Viện Hàn lâm Thụy Điển trao tăng giải Nobel Văn học 2013. Nhà văn Munro được gọi là “bậc thầy của truyện ngắn đương đại”.  

Bà Alice Munro sinh năm 1931 tại bang Ontario, Canada. Các tác phẩm của Munro lấy đề tài từ chính cuộc sống của thị trấn nhỏ nơi bà sinh sống. Alice Munro thường tập trung viết về những vấn đề xã hội, đời sống. Bà chú trọng chi tiết, xây dựng nhân vật tài tình và đưa ra những kết thúc khó đoán trước. Bà thường được so sánh với bậc thầy truyện ngắn Nga Anton Chekhov.

 Tác phẩm của Alice Munro gồm các tập các tập truyện ngắn “Dance of the Happy Shades”, “Selected Stories”... Ở Việt Nam, bà được biết đến qua tập truyện “Trốn chạy” (RunAway).

 Nữ tác giả Munro đã từng thắng giải Man Booker Quốc tế năm 2009, ba lần đoạt giải Governor General của Canada cùng nhiều giải thưởng văn chương khác.

 Giải Nobel Hoà bình

Giải Nobel Hòa bình 2013 đã được trao tặng cho Tổ chức Cấm Vũ khí Hóa học (Organization for the Prohibition of Chemical Weapons-OPCW).

 Trong bản thông báo công bố giải, Ủy ban Nobel Hòa bình Na Uy cho biết là việc giải trừ vũ khí đã được Alfred Nobel nhấn mạnh trong di chúc của mình. Ủy ban Nobel Na Uy, qua nhiều giải thưởng khác nhau, đã nêu bật sự cần thiết phải loại trừ vũ khí hạt nhân. Với phần thưởng trao cho OPCW năm nay, Ủy ban muốn góp phần vào việc loại trừ hoàn toàn vũ khí hóa học. Ủy ban giải Nobel Hòa bình nhắc lại rằng vũ khí hóa học đã được sử dụng với khối lượng lớn trong Đệ nhất Thế chiến, rồi bởi Đức Quốc xã  trong chính sách diệt chủng vào Đệ nhị Thế chiến.

 Với việc trao phần thưởng cho OPCW, Ủy ban Nobel muốn nhấn mạnh đến vai trò của tổ chức này, không những trong cuộc khủng hoảng Syria, mà còn đến những thành tích của OPCW kể từ khi thành lập.

 Theo OPCW, cho đến nay đã có 58.172 tấn vũ khí hóa học (chiếm hơn 81% tổng số vũ khí hiện tồn kho) đã được phá hủy tại các quốc gia như Irak, Libya, Nga hay Hoa Kỳ. Tổ chức cũng đã tiến hành hơn 5.000 cuộc thanh tra vũ khí hóa học tại 86 quốc gia.

 BBT

Các tin đã đưa ngày: