Những chặng đường của Quốc hội Việt Nam(1)

12/05/2011

Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, là cơ quan quyền lực cao nhất của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Quốc hội có chức năng lập hiến và lập pháp, quyết định những chính sách cơ bản về đối nội và đối ngoại, nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước, những nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân, giám sát tối cao với toàn bộ hoạt động của nhà nước.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội nước ta đã trải qua những chặng đường phát triển vẻ vang, từ Quốc hội khóa I (1946-1960) - Quốc hội của độc lập dân tộc, của thống nhất đất nước, đến Quốc hội khóa XII (2007-2011) - Quốc hội của đất nước đổi mới với trọng trách lớn lao. Phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, tất cả vì mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh.

Trải qua chặng đường 65 năm (1946-2011), dưới sự lãnh đạo của Đảng, lịch sử của Quốc hội nước ta đã qua 12 khóa nối tiếp và có thể chia thành các giai đoạn sau đây:

* Quốc hội khóa I (1946-1960) là Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam độc lập; Là Quốc hội của độc lập dân tộc, của thống nhất đất nước và của đại đoàn kết toàn dân; Là mốc son chói lọi đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ ở Việt Nam. Quốc hội ra đời trong khói lửa đấu tranh gay go quyết liệt, vừa là thành quả, vừa là yêu cầu bức thiết của cách mạng. Quốc hội khóa I đã ban hành được 11 luật(2) trong điều kiện cả nước vừa phải hoàn thành cách mạng giải phóng dân tộc, vừa thực hiện từng bước cải cách dân chủ. Quốc hội khóa I đã góp phần quan trọng vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược, kết thúc bằng chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ làm chấn động địa cầu, bước đầu đưa miền Bắc đi lên chủ nghĩa xã hội, tiếp tục đấu tranh giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.

* Quốc hội khóa II (1960-1964), khóa III (1964-1971), khóa IV (1971-1975) và khóa V (1975-1976) được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp năm 1960, là Quốc hội của thời kỳ nước ta thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược, thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Quốc hội các khóa II, III, IV, V đã ban hành được 7 luật và 15 pháp lệnh(3);  góp phần quan trọng  vào việc hoàn thành nhiệm vụ khôi phục và xây dựng kinh tế ở miền Bắc, đẩy mạnh công cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam; Góp phần bảo đảm hiệu lực và hiệu quả của chính quyên nhà nước trong sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

* Quốc hội khóa VI (1976-1980) là Quốc hội của thời kỳ đất nước thống nhất, được bầu qua cuộc tổng tuyển cử chung của cả nước sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Quốc hội khóa VI ban hành Hiến pháp năm 1980, 1 luật và 5 pháp lệnh, quyết định lấy tên nước là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, đã góp phần to lớn vào việc xây dựng hệ thống chính quyền ở miền Nam, xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất bảo vệ chính quyền trong điều kiện xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước.

* Quốc hội khóa VII (1981-1987) và khoá VIII (1987-1992) là Quốc hội thời kỳ tiền đổi mới và đổi mới, được tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp năm 1980. Quốc hội khóa VII và khóa VIII đã đẩy mạnh việc thực hiện các chức năng lập pháp của Quốc hội, ban hành 41 luật và 56 pháp lệnh, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước để đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới toàn diện đất nước; Đưa ra các quy định làm nền tảng cho việc xây dựng nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa. Quốc hội khóa VIII đã ban hành Hiến pháp năm 1992, Hiến pháp của thời kỳ đổi mới phù hợp với thực tế đất nước và xu thế phát triển tiến bộ của thời đại.

* Quốc hội khóa IX (1992-1997) là Quốc hội của thời kỳ đổi mới toàn diện của đất nước, được tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp năm 1992. Kế thừa và phát huy những kết quả của Quốc hội khóa trước. Quốc hội  khóa IX đã đẩy mạnh các hoạt động nhằm thực hiện tốt các chức năng lập pháp, ban hành 41 luật và 42 pháp lệnh, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, bảo đảm cho công cuộc đổi mới đạt những thành tựu to lớn có ý nghĩa quan trọng, đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế- xã hội và bước vào thời kỳ phát triển mới.

* Quốc hội khóa X (1997-2002) là Quốc hội của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Kế thừa những thành tựu và kinh nghiệm quý báu của Quốc hội khóa IX, Quốc hội khóa X đã thể chế hóa những quan điểm, nhiệm vụ mà Quốc hội khóa VIII của Đảng nêu ra, đặc biệt là quan điểm xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa, nhà nước của dân, do dân và vì dân đã được thể chế hóa trong Hiến pháp; Đã ban hành 32 luật, Bộ luật và 43 pháp lệnh; Chuẩn bị hành trang cho đất nước bước vào thiên niên kỷ mới.

* Quốc hội khóa XI (2002-2007) là Quốc hội đầu thế kỷ và thiên niên kỷ mới, được tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp năm 1992 đã được sửa  đổi, bổ sung; Có 119 đại biểu quốc hội làm việc theo chế độ chuyên trách. Quốc hội khóa XI có trọng trách thể chế hóa chiến lược của Đảng về phát triển đất nước trong thời kỳ mới được nêu ra trong Nghị quyết đại hội đại biểu quốc hội lần thứ IX của Đảng: “Phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và bảo vệ Tổ quốc Việt nam xã hội chủ nghĩa. Tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XI đã thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2006 - 2010 của chính phủ, theo đó tốc độ tăng trưởng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân 2006 - 2010 đạt 7,5-8%/năm, GDP năm 2010 theo giá so sánh  gấp 2,1 lần  so với năm 2000, đạt khoảng 1690-1760 nghìn tỉ đồng theo giá hiện hành, GDP bình quân đầu người đạt 1050 - 1100 USD. Cuối năm 2006, Quốc hội khóa XI đã bỏ phiếu thông  qua  việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) sau hơn 11 năm kiên trì theo đuổi các vòng đàm phán với đối tác nước ngoài và trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại rộng lớn này.

* Quốc hội khóa XII (2007-2011) đã tiến hành được 9 kỳ họp. Kỳ họp gần đây nhất từ ngày 20/10 đến 26/11/2010, trong bối cảnh cả nước vừa long trọng tổ chức Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long  Hà Nội. Quốc hội khóa XII đã thực hiện ngày càng phát huy chức năng giám sát. Tại kỳ họp cuối năm 2010 đã tập trung thảo luận nhiều vấn đề quan trọng của đất nước, trong đó có việc xem xét các báo cáo của Chính phủ về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2011; Đã có 90 đại biểu Quốc hội gửi hơn 200 chất vấn đến Thủ tướng và các thành viên chính phủ, trong đó có 26 chất vấn Thủ tướng Chính phủ với 44 câu hỏi. Tiếp thu những ý kiến đóng góp thiết thực của các đại biểu Quốc hội, Thủ tướng hứa: Chính phủ sẽ khẩn trương xây dựng chương trình hành động và nỗ lực thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội.

Quốc hội khóa XIII (2011-2016) sẽ được bầu vào ngày 22/5/2011 cùng với bầu Hội đồng nhân dân dân các cấp.

Trải qua 65 năm tuổi, với 12 khóa, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân cả nước, không ngừng chăm lo xây dựng và hoàn thiện pháp luật - công cụ pháp lý cực kỳ quan trọng để xây dựng và phát triển đất nước trong từng thời kỳ.

(1) Theo Sổ tay đại biểu quốc hội- Nxb Chính trị Quốc gia- Hà Nội- 2004.

(2) Theo số liệu thống kê bước đầu từ cơ sở dữ liệu luật của Văn phòng Quốc hội.

(3) Cụ thể: Quốc hội khóa II ban hành 6 luật và 9 pháp lệnh; khóa III - 1 luật và 5 pháp lệnh; khóa IV- 1 pháp lệnh; khóa V không ban hành được luật và pháp lệnh nào.

Phan Quán

Các bài viết khác :
Các tin đã đưa ngày: