Công nghệ xử lý bụi: Giải pháp phát triển bền vững cho làng nghề chế biến gỗ

13/06/2013

 
 Mô hình xử lý bụi gỗ

Thị trấn Yên Lạc, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc có nghề làm mộc truyền thống từ lâu đời. Nghề này đem lại thu nhập cao cho nhiều gia đình trong thị trấn và tạo công việc ổn định cho nhiều lao động trong địa phương và các vùng lân cận. Tuy nhiên, phần lớn các hộ gia đình có hoạt động sản xuất tự phát, nhỏ lẻ, nên chỉ chú trọng đầu tư phát triển sản xuất và thu lợi nhuận, còn việc bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe của công nhân và của chính bản thân mình, thì hầu hết các chủ cơ sở sản xuất chưa quan tâm. Vì vậy, lâu nay vấn đề ô nhiễm môi trường từ  làng nghề đã trở thành vấn nạn đặt ra cho thị trấn và người dân ở xung quanh làng nghề đã và đang phải hứng chịu sự ô nhiễm đó.

Thực trạng ô nhiễm môi trường ở làng nghề chế biến gỗ:

Thị trấn Yên Lạc có 4 thôn, gồm hơn 3.400 hộ với 14 nghìn nhân khẩu. Trong đó, trên 900 hộ làm nghề mộc truyền thống. Hầu hết các hộ gia đình, thường tận dụng chính không gian của ngôi nhà ở để làm nơi chế biến gỗ và là điểm giao dịch với khách; các cơ sở sản xuất gỗ ở đây đều nằm xen lẫn với khu dân cư đông đúc. Mặc dù chủ các xưởng mộc đã có ý thức xây tường ngăn hoặc sử dụng bạt che, vách ngăn, quạt thông gió, máy hút bụi để giảm bớt ô nhiễm, nhưng thực tế, bụi gỗ và mùi sơn vẫn lan tỏa ngột ngạt trong không trung, đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường sinh thái. Việc đầu tư mô hình thí điểm hút và thu hồi bụi cho hộ nghề và làng nghề là rất cần thiết.

Công nghệ xử lý bụi - Hướng đi mới cho làng nghề:

Bụi gỗ là nguồn ô nhiễm nghiêm trọng nhất trong công nghiệp chế biến gỗ. Bụi phát sinh chủ yếu từ các công đoạn và quá trình cưa, xẻ gỗ để tạo phôi cho các chi tiết mộc, rọc, xẻ gỗ, khoan, phay, bào, chà nhám, bào nhẵn các chi tiết bề mặt. Kích cỡ các hạt bụi và tải lượng bụi sinh ra ở các công đoạn khác nhau. Tại các công đoạn gia công thô như cưa cắt, mài, tiện, phay phần lớn chất thải đều có kích thước lớn có khi tới hàng ngàn milimet; tại các công đoạn gia công tinh như chà nhám, đánh bóng, tải lượng bụi không lớn nhưng kích cỡ hạt bụi rất nhỏ, nằm trong khoảng từ 2 - 20 mm, nên dễ phát tán trong không khí. Bụi vào phổi gây kích thích cơ học và phát sinh phản ứng xơ hóa phổi gây nên những bệnh hô hấp: viêm phổi, khí thủng phổi, ung thư phổi. Đối với thực vật, bụi lắng trên lá làm giảm khả năng quang hợp của cây, làm giảm sức sống và cản trở khả năng thụ phấn của cây.

Xuất phát từ thực tế trên, nhằm đảm bảo sức khoẻ cho người lao động và cộng đồng dân cư, qua khảo sát thực tế tại một số địa phương, năm 2010, Công ty TNHH  Trung Hiếu - thị trấn Yên Lạc, huyện Yên Lạc đã xây dựng thành công mô hình xử lý bụi gỗ và bụi sơn cho xưởng sản xuất gỗ của mình. Khi đưa vào sử dụng, mô hình này đã làm giảm đáng kể các tác động tiêu cực đến môi trường, cải thiện sức khỏe cho người lao động và người dân xung quanh khu vực. Đồng thời, việc vận hành mô hình này sẽ mở ra hướng phát triển bền vững cho làng nghề chế biến gỗ trên địa bàn huyện Yên Lạc nói chung, cũng như nhân rộng ra các làng nghề khác tương tự.

Công nghệ xử lý bụi được thuyết giải như sau: Theo quy trình xử lý, tại các vị trí phát sinh bụi sẽ được đặt các chụp hút khí cục bộ để hút bụi vào ống dẫn. Sau đó quạt hút thổi bụi gỗ vào trong thùng chứa bụi, giữ lại các hạt bụi, còn khí sạch sẽ thoát ra ngoài. Khi thùng chứa bụi đầy, chỉ cần mở cửa thùng chứa lấy bụi mang đưa đi xử lý. Theo đánh giá của các nhà thiết kế, hiệu suất lọc bụi của thiết bị có thể đạt trên 90%, nhờ đó giảm thiểu ô nhiễm không khí từ bụi gỗ. Hơn nữa, thiết bị này vận hành khá đơn giản, chỉ cần bật máy lên là máy hoạt động.

Anh Vũ Đình Quý - Quản lý xưởng sản xuất cho biết: Thời điểm năm 2010, công ty chúng tôi lắp đặt hệ thống hút bụi này với tổng mức kinh phí trên 40 triệu đồng, mô hình xử lý bụi này rất phù hợp với mức kinh tế của từng hộ sản xuất, kinh doanh. Hệ thống này xử lý đến trên 90% lượng bụi phát sinh nên góp phần đáng kể giảm thiểu lượng bụi phát thải ra môi trường trong chế biến gỗ, đảm bảo sức khoẻ người lao động trong xưởng.

Ngoài sử dụng công nghệ hút bụi gỗ thì Công ty THHH Trung Hiếu cũng xây dựng mô hình xử lý bụi sơn bằng buồng thu bụi sơn màng nước. Mô hình này có ưu điểm: Khả năng hút - lọc bụi sơn cao, vệ sinh thiết bị dễ dàng. Tiết kiệm điện năng, tiết kiệm nguồn nước, sử dụng dễ dàng và an toàn. Nguyên lý làm việc của một thiết bị hút, lọc bụi sơn như sau: Nước tưới vào hộp phân phối (khay, máng) nằm bên trên vách chảy tràn (màng nước) qua các ống nối với bơm nước. Khi tràn qua mép máng, nước tạo thành màn liên tục để bám và giữ bụi sơn. Phía sau vách màng nước là tổ hợp các vách ngăn và hệ thống vòi phun làm nhiệm vụ phân ly nước khỏi không khí và rửa sạch bụi sơn một lần nữa trước khi qua quạt theo đường ống thải ra ngoài. Nước tuần hoàn được bơm lại vào máng. Nước sạch được thay theo chu kỳ.

Mô hình xử lý bụi gỗ và bụi sơn ở Công ty THHH Trung Hiếu có nhiều tính ưu việt trong bảo vệ môi trường và sức khoẻ người lao động và cộng đồng dân cư. Nếu công nghệ này được ứng dụng rộng rãi, không chỉ góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn bảo vệ sức khỏe người dân, hướng tới phát triển bền vững cho làng nghề.

Thuỳ Quyên - Sở TN&MT Vĩnh Phúc

Các tin đã đưa ngày: