Uống rượu ngày tết sao cho vui mà không say

28/04/2011

Uống rượu ở một khía cạnh nào đó là một nét văn hóa, một phong cách giao tiếp, một nguồn vui. Thực tế không thể thiếu rượu ở các cuộc vui trong gia đình hay xã hội. Trong không khí đầm ấm vui tươi ngày Tết, chúng ta nâng cốc chúc nhau sức khỏe và mừng xuân. Để bảo vệ sức khỏe, trong khi không loại trừ rượu trong cuộc sống, ta phải biết hạn chế sử dụng rượu và các thức uống có cồn ở mức vừa phải. Đồng thời, ta cũng có cách uống rượu vui mà không hại sức khỏe. Để sử dụng rượu một cách hợp lý, trước tiên chúng ta cần biết hành trình của rượu khi uống vào cơ thể.

Niêm mạc và thực quản hấp thụ một lượng rượu rất ít. Nơi hấp thụ rượu chủ yếu là ở dạ dày, còn lại là ở ruột non. Rượu được hấp thụ và khuyếch tán nhanh hay chậm tùy thuộc vào mức đầy vơi của dạ dày và nồng độ của rượu.

Uống rượu lúc đói, cơ thể hấp thụ rượu rất nhanh, nồng độ cồn trong máu đạt cao nhất chỉ sau 45 phút. Nếu uống rượu trong bữa ăn khi đã lửng dạ, cồn được hấp thụ chậm hơn, sau 1 giờ nồng độ cồn mới đạt mức cao nhất. Khi uống các loại rượu mạnh (40 đến 50 độ), cồn được hấp thụ nhanh hơn các thức uống có độ cồn thấp hơn như bia, rượu vang (độ cồn dưới 15 độ) hay uống có pha đá. Như vậy, uống rượu khi dạ dày rỗng và rượu càng mạnh thì nồng độ cồn trong máu tăng lên càng nhanh và càng nhanh say. Trái lại, uống rượu có kèm thức ăn và rượu có nồng độ cồn thấp thì nồng độ cồn trong máu tăng chậm và ít bị say hơn.

Trường hợp uống ít, phân tử cồn etanon được ôxy hóa nhanh chóng tại gan nhờ men ADH trong tế bào gan, đến dạng cuối cùng là nước, cacbonic và giải phóng năng lượng. Khoảng 5% còn lại ra khỏi cơ thể bằng cách bốc hơi, khuyếch tán qua đường thở, ra mồ hôi và nước tiểu.

Trường hợp uống nhiều hơn, men ADH chỉ ôxy hóa được 80%, còn lại cơ thể phải huy động một hệ thống khác là hệ thống Microsôm ôxy hóa cồn. Với hệ thống này không phải toàn bộ cồn được ôxy hóa thành nước và cacbonic mà có khoảng 10-20% cồn được chuyển hóa thành axit béo, coletơrôn, lipit cố định tại gan, não, tim, cơ và chỉ được ôxy hóa tiếp từ từ, kéo dài trong ba, bốn tuần gây hại đến các cơ quan đó.

Trường hợp uống quá nhiều, chẳng hạn 150 gam cồn/ngày với người nặng từ 60 đến 70 kg, dù uống một lần hay lai dai, các hệ thống phân hủy cồn nói trên vẫn không đủ làm hạ nồng độ cồn trong máu. Cơ thể buộc phải sử dụng biện pháp khẩn cấp nguy hiểm hơn nhiều. Đó là huy động hệ thống men catalaxơ trong các cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là gan để ôxy hóa cồn thành anđêhit. Phản ứng này cần có sự hiện diện của một peroxit như nước ôxy già. Chất này bình thường không có trong nguyên sinh chất của tế bào, nay phải tạo ra. Quá trình này giúp ôxy hóa nhanh hơn gấp 2-3 lần bình thường, hệ thống catalaxơ ôxy hóa cả những phần tử sinh học có lợi như ARN và các nucleotit hòa tan trong tế bào gan và tụy. Điều đó giải thích các quá trình bệnh học như viêm tụy cấp hoại tử, xuất huyết hoặc viêm gan dẫn đến sơ gan và cả hiện tượng già nhanh đối với những người nghiện rượu.

Tác dụng của rượu lên hệ thần kinh: Khi nồng độ cồn trong máu thấp (dưới 0,5 g cồn/lít máu) kích thích nhẹ, cảm giác khoan khoái. Nhưng trên nồng độ này thì bắt đầu có rối loạn tâm lý và vận động, tạo nên sai sót trong lái xe cũng như các thao tác chính xác, tình trạng kém minh mẫn.

Tác động của rượu lên hệ tiêu hóa: uống ít kích thích tiêu hóa, tăng tiết dịch nước bọt và dịch vị, đặc biệt giúp dễ tiêu hóa chất đạm. Uống vang đỏ khi ăn thịt, vang trắng khi ăn cá không những là sành điệu, khoái khẩu mà còn phù hợp với sinh lý tiêu hóa. Nhưng uống nhiều loại hoặc uống rượu mạnh có thể gây viêm dạ dày mãn tính do rượu.

Tác động lên hệ tuần hoàn và tiết niệu: Cồn được hấp thụ nhanh qua niêm mạc dạ dày và ruột non, kéo theo nước vào tuần hoàn chung làm tăng khối lượng tuần hoàn, có tác dụng lợi niệu nhưng cũng làm tăng huyết áp.

Giá trị dinh dưỡng của rượu: ở đây không nói đến dinh dưỡng của các chất gluxit, protit, các vitamin, muối khoáng thường có trong rượu, bia mà chỉ nói đến giá trị dinh dưỡng của cồn etanon. Quá trình ôxy hóa cồn trong cơ thể giải phóng 7 calo/g chủ yếu tại gan và nhiệt lượng này có thể được dùng để chuyển hóa cơ sở. Cồn không cung cấp năng lượng để vận động cơ bắp và để chống rét như người ta lầm tưởng. Tuy rượu, bia làm dãn mạch ngoại vi khiến ta có cảm giác nóng lên, nhưng thực tế cơ thể lại mất nhiệt nhiều hơn. Điều này giải thích không ít người bị chết cóng ngoài trời sau khi uống rượu, không chỉ xảy ra ở xứ lạnh mà ngay cả địa phương ấm áp khi người uống rượu say từ trong nhà ra đường lộng gió.

Ngày Tết Nguyên đán là dịp gia đình, anh em, bè bạn đoàn tụ, uống rượu vui xuân đã trở thành tập quán, nhưng ta cần uống rượu với mức vừa phải sao cho vừa vui mà không có hại cho sức khỏe. Lượng rượu uống vào được xem là chưa gây hại đối với sức khỏe là dưới 0,6 g cồn/ kg trọng lượng cơ thể một ngày đối với nam và 0,5 g cồn/kg một ngày đối với nữ. Quy ra là không được quá 0,5 lít bia hay rượu vang 10 độ mỗi ngày đối với nam 60-70kg. Đối với nữ không quá 0,35 lít/người khoảng 55 kg. Lưu ý là không nên uống lúc đói.

Bạn thích rượu nào có thể dựa trên độ cồn của rượu và trọng lượng của mình để tính lượng rượu uống xem như chấp nhận được về mặt sức khỏe.

Quỳnh Linh

Các bài viết khác :
Các tin đã đưa ngày: